واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

541

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

بخارا فرستاده اعمال خويش را توضيح و توجيه كرده اظهار اطاعت نمود . دولت ناگزير پوزش طلبى فاتح را پذيرفت و وى را به ولايت همهء نواحى واقع در جنوب آمودريا منصوب كرد . ابو على كه از نوح لقب « امير الامراء مؤيد من السماء » « 1 » گرفته بود در اندك مدتى حاكم و مالك الرقاب مطلق آن نواحى شد . وى با اشاره به حوايج لشكريان خويش همهء درآمدهاى دولتى و حتى عوايد املاك دولتى را هم تصاحب كرد « 2 » . در اين گيرودار فائق پس از لشكركشى خالى از موفقيت خويش به بخارا « 3 » بلخ را به تصرف درآورده روانهء ترمذ شد . ابو الحارث محمد بن احمد « 4 » بن فريغون امير گوزگانان به فرمان نوح وارد پيكار شد ولى شكست خورد و عليه دشمن مشترك يعنى طاهر بن فضل صاحب صغانيان ( معلوم نيست كه وى از خويشان محتاجيان بوده يا نه ) با فائق پيمان اتحاد بست . به گفتهء عتبى « 5 » قبل

--> ( 1 ) - در تأليف عتبى چنين است ( نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 29 ؛ عتبى - منينى ، I ، 155 ) ؛ رجوع شود به ميرخوند « تاريخ سامانيان » ، چاپ دفرمرى ، 170 . ( 2 ) - « متون » ، ص 12 ( گرديزى ) . همانجا انواع درآمدها ذكر شده : خراج ارضى باج گمركى كالاها ؛ خراج جنسى ، درآمدهاى اتفاقى و عوايد املاك دولتى . ( 3 ) - به گفتهء عتبى ( عتبى - منينى ، I ، 155 ) در روز يكشنبه 11 ربيع الاول 380 هجرى / 8 ژوئن 990 ميلادى شكست خورد . ( 4 ) - عتبى و منابع بعدى وى را احمد بن محمد مىخوانند ( عتبى - منينى ، I ، 166 ) ؛ رجوع شود به : تومانسكى ، « جغرافىدان پارسى زبان تازه كشف شده » ، ص 130 - 127 . ( 5 ) - نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 31 ؛ عتبى - منينى ، I ، 157 ( در اينجا : « ابو المظفر محمد بن احمد » ) ؛ نرشخى ، چاپ شفر ، 157 .