واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
538
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
و قدرت خويش تصميم گرفت تفوق و اولويت دستگاه ادارى و دفترى را احياء كند و سرداران را مطيع خود سازد . وى در آغاز سال 372 هجرى / 982 ميلادى « 1 » توانست ابو الحسن سيمجورى را با همهء اقتدارش سرنگون كند و حاجب تاش را بجايش نشاند . حاجب تاش زمانى غلام پدر عتبى بوده و بىشك به آن وزير وفادارى داشته . بنا به پارهاى اخبار « 2 » وى در اينمورد نظر انتقامجوئى شخصى عليه ابو الحسن نيز داشته زيرا ابو الحسن عتبى را براى اشغال كرسى وزارت زياد جوان مىشمرده و به نوح توصيه مىكرده كه جيهانى را به آن سمت منصوب كند . ابو الحسن بناچار به كوهستان ( قهستان ) كه اقطاع خاندان او بوده رفت ( رجوع شود به حدود ص 505 ) . ديگر نمايندگان و سران نگهبانان [ غلامان ] و منجمله فائق ذى نفوذ براى جنگ با آل بويه اعزام شدند . پيروزى وزير ديرى نپائيد . در [ اول بهار ] مارس سال 982 ميلادى ( 372 هجرى ) لشكريان خراسان از خاندان بويه شكست خوردند و فقط مرگ عضد الدوله آل بويه را از هجوم به خراسان بازداشت « 3 » . در مرو به امر عتبى لشكريان تازهاى
--> ( 1 ) - تاريخى كه در اثر عتبى ( نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 16 ؛ عتبى - منينى ، I ، 105 : كلمات « فى منتصف شعبان منها » فقط در حواشى منينى آمده ) و تأليف گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 131 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق b 105 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 49 ) نقل شده : ميانهء شعبان سال 371 هجرى است ( 2 ) - « متون » ، ص 12 - 11 ( گرديزى ) ، 92 - 91 ( عوفى ) ؛ نرشخى ، چاپ شفر ، 105 ؛ حمد اللّه مستوفى قزوينى ، « تاريخ گزيده » ، چاپ براون ، متن ، 385 و بعد ؛ ترجمهء 75 ؛ رجوع شود به ماقبل ، ص 64 . ( 3 ) - گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 131 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق a 106 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 50 ) : « و اگر نى خراسان و تاش را لاش كردندى » . مقدسى ( 338 ) معتقد است كه مرگ عضد الدوله و سقوط دودمان وى به كيفر و جزاى حملهء او به سامانيان بوده .