واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

473

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

شوال سنهء خمس و ستين و ماتين ( 265 ) فرمان يافت » نوشته ] در حالى كه حكومت خويش را فقط در جنوب ايران احياء و مستقر كرده بود . چنين بود سلطنت « صفار » ى ( صفار - رويگر ، و نام آن دودمان از اين كلمه مأخوذ است ) كه يكى از دشمنان وى - حسن بن زيد فرمانرواى طبرستان به خاطر ارادهء آهنينى كه داشت « سندان » - ش خوانده بود . يعقوب ، بدون آنكه براى اجراى اعمال خويش به سفسطه‌هاى قضايى متوسل شود حقوق خويش را فقط و فقط بر شمشير مبتنى ساخت « 1 » . بدين‌سبب بناچار مىبايست در انديشهء ايجاد لشكرى وفادار باشد و نقدينهء لازم را براى جنگ فراهم آورد . براى حصول مقصود اخير الذكر غالبا ناگزير مىشد به مصادرهء اموال توانگران دست زند . پس از مرگ وى ، با اينكه در سال‌هاى اخير دچار شكست‌هاى نظامى شده بود ، در خزانه‌اش 4 ميليون دينار و 50 ميليون درهم مدخر بود . به گفتهء مؤلف « تاريخ خيرات » « 2 » يعقوب 5000 شتر و 10000 خر داشته . لشكريان او - به استثناى سران اعيان و رئيسان - اسب و عليق از خزانه دريافت مىداشتند - يعقوب در زندگى خصوصى خويش نيز سپاهئى بىتوقع و خالى از تكلف باقى مانده

--> ( 1 ) - گذشته از سخنان سابق الذكر گرديزى به تأليف نظام الملك ، چاپ شفر ، متن ، 14 نيز رجوع شود ؛ ترجمه ، 20 . ( 2 ) - موسوى ، « تاريخ خيرات » ، ورق a 133 ( به ماقبل ص 150 - 147 رجوع شود ) . من با اين تأليف و برخى نسخ ديگر و از آن‌جمله « تاريخ بيهق » ( رجوع شود به حدود ص 93 ، حاشيهء 3 ) پس از چاپ « متون » و 160 ص از « تحقيقات » آشنا شدم . دربارهء « تاريخ خيرات » و مؤلف آن موسوى ، رجوع شود به : بارتولد ، « موسوى مورخ » ، ص 1365 و بعدا اطلاعات موسوى دربارهء يعقوب بن ليث از مسعودى اخذ شده ( « مروج » ، V I I I : 46 و بعد . دربارهء شتران و خران ، همانجا ، ص 55 )