نگذشت كه نرخ غطريفى بالا رفت - زيرا كه قيمت آن با درهم نقره برابر گشته بود ولى رقم خراج تقليل نيافت - و بدين منوال بخارائيان بناچار مى - بايست شش‌برابر خراج پيشين را بپردازند . بعدها قيمت غطريفى بيش از پيش بالا رفت . در سال 220 هجرى / 835 ميلادى در برابر 100 « 1 » درهم سفيد فقط 85 درهم غطريفى و در سال 522 هجرى / 1128 ميلادى تنها 70 غطريفى مىپرداختند . صحت و دقت اين گفته‌ها مشكوك است . در بخارا به ضرب سكهء كم عيار - مانند خوارزم - بدان سبب مبادرت شده بوده كه پول از حدود آن ناحيه خارج نشود . مقدسى « 2 » دربارهء خوارزميان چنين مىگويد : « ايشان بهاى درهم را چهار دانك « 3 » معين كردند تا بازرگانان دراهم را از سرزمين‌شان خارج نكنند . و تا حال حاضر نقره به نزد ما وارد مىشود ( ظاهرا مؤلف اينجا از قول خوارزميان سخن مىگويد ) و از نزد ما صادر نمىگردد » . بدين‌قرار علت ضرب سكهء شش‌فلزى به جاى نقرهء خالص گرانى بهاى نقره نبوده بلكه سبب وظيفهء تازه‌اى بوده كه پول جديد مىبايست انجام دهد و نرشخى نيز در آن باره سخن گفته . بنابراين بخارائيان هيچ دليلى نداشتند كه غطريفى را نپذيرند . علت سقوط سريع نرخ پول نقره را هم هيچكس نگفته . به احتمال اقوى درهم قديم براثر سايش و كم شدن وزن ارزش خود را از دست داده بوده . بدين سبب اگر رقم خراج به درهم غطريفى تعيين شده بوده دولت نمىتوانست اين رقم را پس از افزايش ارزش غطريفى - يعنى بعد از سقوط بهاى درهم سفيد - تقليل دهد و

--> ( 1 ) - در متن كلمهء « صد » افتاده . ( 2 ) - مقدسى ، 286 ( 100 . S ، « De Goeje « Das alte Bett des Oxus ) ( 3 ) - در جاى ديگر 2 / 1 4 ( مقدسى ، 340 ؛ 109 . De Goeje « Das alte Bett des Oxus » S درهم معمولى 6 دانگ وزن داشت .