عقيدهء جرّاح ، كه مىگفت فقط به مدد « شمشير و تازيانه » « 1 » مىتوان بر خراسان حكومت كرد ، مورد پسند خليفهء متدين و پارسا واقع نشد و وى عبد الرّحمن بن نعيمة الحميدى را به جاى وى منصوب كرد . سغديان در زمان او قيام كردند « 2 » و تركان از ايشان پشتيبانى نمودند و اين قيام در زمان والى بعدى يعنى سعيد بن عبد العزيز كه در سال 102 هجرى ( 21 - 720 ميلادى ) - زمان خليفه يزيد دوم - وارد خراسان شد نيز ادامه داشت . سعيد كوشيد تا با رفق و ملايمت دهقانان خراسان را به سوى خويش جلب كند ، ولى اين روش وى نارضائى اعراب را برانگيخت و او را خذينه « 3 » ( به معنى كدبانو ) لقب دادند . اقدامات وى عليه دشمنان نيز توأم با عزم و اراده نبود . در سال 103 هجرى 722 - 721 ميلادى سعيد بن عمرو الحرشى جاى او را گرفت و در زمان او بود كه سغديان عاصى - يعنى دهقانان و بازرگانان ثروتمند - عزم ترك زادگاه خويش كردند ( گورك پادشاه سغد در اين نهضت شركت نداشت ) . شاه فرغانه وعده داد محلى در ناحيهء اسفارن [ اسفره ] به ايشان تفويض كند ولى عهد شكست و تسليم تازيانشان كرد . فراريان از طرف اعراب محصور شدند و ناگزير تسليم گشتند و تعهد كردند خراج عقب افتاده را كه مقروض بودند پرداخت كنند . پس از تسليم شهر تازيان بهانه‌اى يافته پيمان را نقض كردند و عهدشكنانه سغديان را نابود ساختند . اعراب به وسيلهء همين‌گونه پيمان‌شكنىها همهء نقاط مستحكم دره‌هاى زرافشان و كشكه - دريا را به تصرف خويش درآورده قدرت خود را در آن خطه كاملا استوار كردند « 4 » . در سال 106 هجرى / 724 ميلادى

--> ( 1 ) - طبرى ، II ، 1355 . ( 2 ) - همانجا ، 1418 . ( 3 ) - 23 - 22 . S ، « Die Altturiskchen inschriften » ، Barthold ( 4 ) - طبرى ، II ، 1449 - 1439 ؛ بلاذرى ، 427 .