ستكند [ سيوتكند ] « 1 » بوده كه تركان و غزان و قارليغان [ قرلقان ، خلخيان ] كه اسلام آورده بودند در آنجا اسكان يافته و ديگر وسيج كه قريه‌اى بود كوچك و مستحكم ، داراى مسجد جامع ، در اين محل « اميرى مقتدر » زندگى مىكرده و 2 فرسخ پائين‌تر از كدر قرار داشته . وسيج زادگاه فيلسوف شهير ابو نصر فارابى است . قلعهء آن هنوز در قرن 12 ميلادى ، ( قرن ششم هجرى ) نيز برپا بوده است « 2 » . به گفتهء مسعودى « 3 » در فاراب گاه سيردريا طغيان كرده پهنه‌اى سى فرسخى را فرو مىگرفته ( و اين البته مبالغه است ) . در اين موارد قريه‌هائى كه مانند قلاع بر فراز تپه‌ها قرار داشتند فقط به وسيلهء قايق‌ها با يكديگر مرابطه داشتند . از كدر تا شاوغر « 4 » يك مرحله مسافت بوده . شاوغر شهرى بزرگ و

--> ( 1 ) - اين قرائت ( « ستكند » تحت اللفظى به معنى « شهرشير » است ) از روى نسخهء خطى تومانسكى است كه پذيرفتيم ( حدود العالم ) ، ورق b 24 . ( در تأليف ابن حوقل ، چاپ دخويه « بيسكند » آمده ) . خرابه‌هاى سيوتكند تاكنون نيز باقى و معروف است ( دو فرسخ بالاتر از درياچهء قراگل ) . و . ن . رودنيف به شرح آن پرداخته ( در « بيغوله دور افتاده » ) . در « ظفرنامهء » شرف الدين على يزدى هم ( چاپ كلكته ، I I ، 646 ) بايد به جاى « سونكنت » « سوتكنت » خوانده شود . ( 2 ) - « متون » ، ص 69 ( سمعانى ، چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الوسيجى » ) . ( 3 ) - « تنبيه » ، 65 ؛ ترجمه ، 97 . ( 4 ) - اين محل با شهرى به همين نام كه بر سر راه طلاس ، نزديك ايستگاه كنونى كويوك بوده اشتباه نشود ( بارتولد ، « گزارش سفر به آسياى ميانه » ، ص 9 ) . شاوغر غربى را ، همان‌طور كه لى استرنج توصيه مىكند ، بايد با شهر تركستان يكى دانست ( لى استرنج The lands ، ص 485 ) . در آن زمان شهر نزديك جادهء اصلى بوده ( مقدسى 274 ) . رجوع شود به بارتولد ، « آبيارى » ، ص 147 .