واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

380

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

مىدانيم كه بناكت را مغولان ويران كردند و در زمان تيمور از نو بنا و احياء شد و تيمور آن شهر را به افتخار فرزند خويش « شاهرخيه » ناميد . ويرانه‌هاى شاهرخيه بر كرانهء راست سيردريا - در مصب درهء رود گجغن كه معبر شاخهء چپ آنگرن [ آهنگران ] بوده « 1 » ، برپاست . بطورى كه به من نقل كرده‌اند خرابه‌هاى بناكت قديم نيز در قرب آن باقى و برقرار است . دو جاده از اسروشنه به درهء چرچيك وجود داشته - يكى از خاوس و ديگرى از ديزك . جاده‌اى كه از خاوس آغاز مىشده ، چهار فرسخ بالاتر از بناكت به سيردريا ( سيحون ) مىرسيده « 2 » . بر سر راه بناكت به چرچيك از شهر - هاى خرشكث ( در يك فرسخى بناكت و از لحاظ وسعت دومين شهر شاش ) و خدينكث ( « شهر بانو خداوندگار » ، يك فرسخ دور تر ) ياد شده - است . مسافر در شهر جينانكث به كرانهء چپ چرچيك مىرسيده ( در چهار فرسخى بناكت و دو فرسخى ساحل سيردريا « 3 » ) . جينانكث نيز مانند بناكت حصار نداشته « 4 » . در اين محل جادهء ديزك به جاده‌اى كه از خاوس مىآمده متصل مىشده . مسافت بين ديزك تا مصب چرچيك « 5 » در ظرف سه روز طى مىشده ( در صحرا شق ( چاه ) حسين و شق ( چاه ) حميد محل توقف و منزلگاه مسافران بوده ) . زان پس به وينكرد كه قريه‌اى بود مسيحىنشين مىرسيدند « 6 » [ در چاپ

--> ( 1 ) - اسميرنوف ، « آثار باستانى اطراف تاشكند » ص 134 ؛ به شرح خرابه‌ها توسط اى . كاستانيه ( گزارش ، 112 و بعد ) با نقشه‌ها و تصاوير رجوع شود . ( 2 ) - قدامه ، 204 ؛ مقدسى ( 342 ) دو منزل ذكر كرده . ( 3 ) - استخرى ، 345 - 344 ؛ قدامه ، 204 . ( 4 ) - مقدسى ، 277 . ( 5 ) - استخرى ، 336 . ( 6 ) - ابن حوقل ، 384 .