( بيش از چهار فرسخ ) قرار داشته « 1 » . از فراتگين تا درياى آرال [ درياى خوارزم ] فقط يك روز راه حساب مىكردند « 2 » . به گفتهء مقدسى « 3 » براتگين قريهء بزرگى بوده كه در دشت نزديك كوهها قرار داشته . و از آنجا سنگ صادر مىكرده‌اند . مسجد جامع آن در وسط بازارها بوده . خانه‌ها از گل بسيار خوب بنا شده بوده . در مشرق مسير اصلى رود اريق [ نهر ] بزرگ كردر كه سرچشمهء آن در چهار فرسخى پائين دست كاث بوده جريان داشته . ابن رسته « 4 » دربارهء اين محل مى - گويد كه « رود در اينجا آب‌گيرها و باتلاق‌هاى نيزار و مرغزارها پديد مىآورد » . اريق از چهار جا جارى بوده و از لحاظ عظمت با بوه و وداك - پس از به هم پيوستن آن دو - برابر بوده است . دربارهء درازاى آن سخنى گفته نشده ولى اينكه طول نهر بالنسبة زياد بوده از اينجا پيداست كه كردر مرز شرقى رستاق مزد اخقان [ استخرى : مرداجقان ] كه روبروى گرگانج قرار داشته ، بوده است و شهر كردر - چنان كه بعد خواهيم ديد - هم در آن زمان در دلتاى آمودريا برپا بوده است . گرگانج - كه اعراب آن را جرجانيه مىخواندند و مغولان و تركان بعدها « اورگنچ » - ش ناميدند - به فاصلهء يك غلوة از سد ياد شده و يك فرسخ از مسير اصلى رود قرار داشته « 5 » . گرگانج در كرانهء چپ آمودريا از ديگر بلاد مهم‌تر شمرده مىشده . و گذشته از اين ، بنا به گفتهء مقدسى « 6 » ، روزبروز

--> ( 1 ) - استخرى 342 - 341 . ( 2 ) - مقدسى ، 343 . ( 3 ) - همانجا ، 288 . ( 4 ) - ابن رسته ، 91 . ( 5 ) - استخرى ، 342 . ( 6 ) - مقدسى 289 - 288 .