واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
9
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
در عين حال نسبت به شاگردان خويش خوش نيت و دلسوز بود . همواره بسيار صادق و صميمى و مستقل و رك بود و زير بار هيچگونه بىعدالتى نمىرفت و چاپلوسى و مقام جوئى و دو روئى را كه در محيط فرهنگستانى پيش از انقلاب بسيار رايج بود ، دشمن مىداشت . وى در ضمن دروس دانشگاه به هيچ وجه شگردهاى هنر نطاقى را به كار نمىبست . فوق العاده ساده سخن مىگفت ، گوئى خودمانى صحبت مىدارد . ولى در عوض امتياز بارز دروس وى اين بود كه با نظمى دقيق به تدارك و تهيهء آنها مىپرداخت . دروسش با تجزيه و تحليلى ظريف و مطالبى فراوان مستخرج از منابع و متون آميخته بود و آراء و عقايد كهنه را سخت مورد انتقاد قرار مىداد . چنين بود سيماى آن انسان و دانشمند نازنين كه چنان ميراث كلانى بكشور خويش و دانش شوروى عطا كرده « 1 » . اى . پطروشفسكى
--> ( 1 ) - نگارنده براى تنظيم اين تذكرهء حيات ، گذشته از منابعى كه ذكر شده ، از فهرست كامل مسافرتها و مأموريتهاى علمى و . و . بارتولد كه به دست خود وى نوشته شده ، ( تا 1925 ) و استاد ا . ل . تروئتسكايا لطفا به من ارائه داده ، استفاده كرده است . بعضى جزئيات را استاد و . آ . كراچكوسكايا و استاد آ . ن . كونونوف عضو وابستهء فرهنگستان علوم شوروى و استاد . اى . اى . زاروبين و استاد و . ف . مينورسكى و استاد اى . اى . اومنياكوف و گ . و . شيتوف ( آخرين آسپيران و . و . بارتولد ) در اختيار ما گذاردهاند . نگارنده مراتب سپاسگزارى عميق خويش را به همهء اشخاص ياد شده تقديم مىدارد .