ديگر شرق‌شناسان جوان آن زمان ، بيشتر تحت رهبرى بارون روزن استاد عرب‌شناس قرار داشته ؛ وى مردى بود هنرمند و مستعد و جدى كه شرق‌شناسان مبتدى را بسوى خويش جلب مىكرده » « 1 » و . و . بارتولد در دانشگاه با . پ . م . مليورانسكى ترك‌شناس ( 1906 - 1868 ) نزديك شد و تا حدى كه تفاوت سنى و موقع اجتماعى اجازه مىداده به آكادميسين و . و . رادلوف ( 1918 - 1837 ) ترك‌شناس نيز تقرب جست « 2 » . و . و . بارتولد هم در دانشگاه به كارهاى علمى و تحقيقى پرداخت . وى در سال 1889 به خاطر نوشتن رساله‌اى به عنوان « دربارهء مسيحيت در آسياى ميانه » « 3 » از طرف دانشكده به دريافت مدال نقره مفتخر گرديد . بارتولد پس از اتمام دروس دانشگاهى ، در سال 1891 به متابعت از اندرز و . ر . روزن و به منظور تكميل رشتهء تخصصى خويش ، به هزينهء خود به بلاد بيگانه سفر كرده ، از فنلاند و آلمان و سوئيس و شمال ايتاليا و اطريش و مجارستان و كراكوف « 4 » ديدن كرد ، در دانشگاه گال جزو شنوندگان دروس اوگوست موللر ( 1892 - 1848 ) ، اسلام‌شناس مشهور بوده و بعدها مكررا از وى همچون يكى از معلمان خويش ياد كرده و در دانشگاه استراسبورگ از مستمعان تئودورنلد كه ( 1930 - 1836 ) عرب‌شناس نامى بوده « 5 » . بارتولد پس از بازگشت به ميهن در دانشگاه سن پطربورگ « به منظور آماده شدن براى كسب منصب استادى كرسى تاريخ مشرق » باقى ماند ( 1892 ) . در سال 1893 براى احراز مقام علمى استادى ( ماژيستر ) با كسب موفقيت امتحان داد « 6 » . در سال 1896 پس از نيل به درجهء مدرس رشتهء تخصصى به تدريس در دانشگاه سن پطربورگ آغاز كرد « 7 » . پاره‌اى از درس‌هاى وى بعدها چاپ و منتشر شد . و . و . بارتولد در فاصلهء سالهاى 1897 و 1901 گنجينه‌بان مجموعهء سكه‌ها و مدال‌هاى

--> ( 1 ) - از تاريخ زندگى به قلم خود وى . ( 2 ) - همانجا . ( 3 ) - اين اثر در سال 1893 به عنوان « دربارهء مسيحيت در تركستان پيش از دوران مغول » منتشر شده ( ZVORAO ) . ولى نخستين نوشتهء چاپ شدهء بارتولد « ايسول پيزانى » بوده . ( 4 ) - كراكوف در آن زمان جزو خاك اطريش - هنگرى بوده . ( 5 ) - ت . نلد كه عضو فرهنگستان روسيه نيز بوده ( از 1885 به سمت عضو وابسته و از 1927 آكادميسين افتخارى ) . ( 6 ) - در آن زمان « باقى ماندن در دانشگاه به منظور كسب منصب استادى » به تقريب معادل دورهء آسپيرانى كنونى دانشگاه‌هاى شوروى بوده و امتحان مقام علمى استادى نيز با امتحان كانديدائى برابر بوده است . ( 7 ) - درس آزمايشى وى در موضوع « تأسيس امپراطورى چنگيز خان » بوده ( كه در سال 1896 منتشر شد . . ZVORAO , T . X ) .