محمد عبد الحسين كربلايي كرناتكى هندى

21

تذكرة الطريق في مصائب حجاج بيت الله العتيق ( فارسى )

رفتار مبارك وهابى ، عامل عبد اللّه بن سعود است كه البته مورد توبيخ امير وهابى خود هم قرار مىگيرد و مبالغى كه به زور توسط او گرفته شده به حجاج باز پس داده مىشود . در منطقه وهابى با ابن سويلم كه از وهابيان است آشنا مىشود . كنيز او چيزى براى وى مىآورد و وى از اطلاعات او درمىيابد كه آن زن ، كنيزى در كربلا بوده كه در جريان حمله وهابيان به كربلا در سال 1216 او را اسير كرده به درعيّه آورده‌اند : « بعده كنيز ابن سويلم مطوى ، پيش‌نماز وهابى ، قدرى خرما و شيرهء خرما و بصل براى ما فرستاد . كنيز را اندرون خيمه طلبيدم . از كنيز پرسيدم حال آمدن او را در آن بلاد . گفت روز قتل كربلاى معلّى ، وهابى مرا گرفت » . خبر آمدن برخى از امرا و شاهزادگان ايرانى به حج ، از جمله همسر فتحعلى شاه ، آمدن خطّ پادشاه ايران ميان حجاج ايرانى در مكه ، تصرّف موقت بغداد توسط شاهزاده محمد على ميرزا و بسيارى ديگر از اخبار جزئى ، از جمله مطالبى است كه در اين سفرنامه آمده است . درباره زن شاه مىنويسد : « پنجم صفر المظفر 1232 روز چهارشنبه : « همراه قافله‌ى ما زن شاه كه دختر مصطفى عليخان كه عم شاه است ، معه پدر بود و دو سه سركرده‌هاى عجم هم هستند : يكى جان محمد خان ، يكى مهدى قلى خان ، يكى رضا قلى خان ؛ اين همه قجر از طايفه شاه و نيز با شاه قرابت قريبه دارند و عهدهء خدمت هم دارند . وقت آمدن از راه شام همراه پاشاه شام آمده بودند و وقت برگشتن همراه ما شدند كه اين راه نزديك است . صبحى بار كردند . كجاوه زن شاه ايران را زرّين كرده بودند » . يك جا هم خبر از قتل ميرزا محمد اخبارى هندى آگراآبادى كه عالم زبردست و مجتهد در كاظمين - عليهما السلام - بود داده است . اطلاعاتى درباره نظام حج‌گزارى آن روزگار به‌خصوص در راه جبل ، رفتار قبايل ميان راه ، مبالغى كه از حجاج مىگيرند ، و بسيارى از نكات ديگر در اين زمينه را مىتوان در اين سفرنامه به دست آورد . اشاره به برخى از اين موارد خواهيم كرد . نكته ديگر اشارات مختصر او درباره اشراف بنى الحسين مدينه است . وى تصريح دارد كه آنان بسيار محترم و شيعه هستند و ديگران هم آنان را شيعه