است كه ذكر آن ، براى نگاهداشت ترتيب تاريخى ، پس از اين خواهد آمد . ولى اندازهء ميل [ اعظم ] چندان از آنچه همه برآنند به‌دور است كه به گوش سنگين مىنمايد و با آنچه ابو محمود براى ميل يافته است سخت تفاوت دارد . و پس از آن به فرمان عضدالدّوله در شيراز ميل را با حلقه‌اى كه قطر درونى آن دو ذراع و نيم يعنى پنج وجب بود رصد كردند ، و آن حلقه به تقسيماتى هريك برابر با پنج دقيقه تقسيم [ مدرّج ] شده بود . اين كار به‌دست ابو الحسين عبد الرّحمان بن عمر صوفى و با حضور گروهى از دانشمندان و از جمله ابو سهل ويجن [ بيژن ] بن رستم كوهى و احمد بن محمّد بن عبد الجليل سجزى و نظيف بن يمن يونانى و ابو القاسم غلام زحل و مانندان ايشان صورت گرفت . ارتفاع منقلب شتوى را روز چهارشنبه دوم صفر سال سيصد و پنجاه و نه هجرى مطابق با بادروز ( بيست و دوم ) از آذرماه سال سيصد و سى و هشت ايرانى رصد كردند و آن را ؟ 50 ؟ 36 يافتند ، و روز پنجشنبهء ديبذين روز ؟ 49 ؟ 36 ، و روز جمعهء دين‌روز ؟ 50 ؟ 36 ، و نيز روز جمعهء ديبذين روز ( بيست و سوم ) از آذرماه سال سيصد و سى و نه يزدگردى همين اندازه را يافتند . سپس ارتفاع را براى يافتن منقلب صيفى روز پنجشنبه هشتم شعبان سال سيصد و پنجاه و نه هجرى مطابق با آرد روز ( بيست و پنجم ) از خرداذماه سال سيصد و سى و نه يزدگردى رصد كردند و آن را ؟ 59 ؟ 83 ، اندكى كمتر به‌دست آوردند ، و روز جمعهء اشتاذ روز ؟ 59 ؟ 83 ، و روز شنبهء آسمان روز ؟ 59 ؟ 83 اندكى كمتر . تفاوت ميان ؟ 59 ؟ 83 و ؟ 49 ؟ 36 برابر با ؟ 10 ؟ 47 است و نصف آن يعنى ؟ 35 ؟ 23 ميل اعظم . و ابو الوفاء در مجسطى خود نوشته است كه سالهاى فراوان ميل اعظم را رصد كرده و آن را ؟ 35 ؟ 23 يافته ، و چيزى براين گفته نيفزوده است . و مىدانيم كه بيشتر رصدهاى او به روزگار عزّالدّوله و در باب التّبن بغداد و همهء آنها در سالهاى سيصد و شصت و پنج و سيصد و شصت و شش هجرى مطابق با سالهاى سيصد و چهل و پنج و سيصد و