به آن است بهرهء فراوان داشت ، و به روزگار او رصد سليمان بن عصمت صورت گرفت ، و ممكن است كه وى نخست ميلى را كه يحيى بن ابى منصور يافته بود به‌كار مىبرده است و سپس به آنچه سليمان يافته بود پرداخته ، و چون كسى بر او ايراد مىگرفته ، كار خود را نتيجهء رصد به‌حساب مىآورده و شنونده چنان مىپنداشته است كه خود منصور رصد كرده بوده است . و اين احتمال از آن‌رو مىرود كه منصور به اندازه‌گيرى طول و عرض شهرهاى خراسان مىپرداخته و آنها را اصلاح مىكرده و با حكاياتى اين كار خود را جاودانى مىساخته است . با اين همه ، اگر روايت درستى پيدا شود ، دور نيست كه خود وى نيز ميل [ اعظم ] را اندازه گرفته باشد . و در مقالهء دوم از كتاب منصور به نام فى الابانة عن الفلك آمده است كه ميل [ اعظم ] بيست و سه جزء است و سى و چهار دقيقه و چند ثانيه ، بنابر آنچه خود آزموده‌ايم . و چنان به ذهن خطور مىكند كه اين ثانيه‌ها كمتر از سى باشد ، چه اگر بيش از اين بود آن را كامل مىكرد [ و يك دقيقه بر دقايق مىافزود ] ؛ و اين گفته هيچ دليل آن نمىشود كه خود منصور به تنهايى و بىدستيارى سليمان به اين كار برخاسته باشد . و در بعضى از حكايات آمده است كه منتهاى ارتفاع [ خورشيد ] در مرو رصد شد و اندازهء آن ؟ 52 ؟ 75 به‌دست آمد ، و كمترين ارتفاع با رصد برابر با ؟ 46 ؟ 28 معلوم شد كه نصف تفاوت ميان اين دو يعنى ؟ 33 ؟ 23 همان ميل [ اعظم ] است . سپس در همانجا آمده است كه ارتفاع معدّل‌النّهار چندين بار در مرو اندازه گرفته شده و برابر با ؟ 20 ؟ 52 به‌دست آمده كه بنابرآن عرض اين شهر ؟ 40 ؟ 37 مىشود . چون ارتفاع معدّل‌النّهار را با بزرگترين ارتفاع [ خورشيد ] بسنجيم ، ميل برابر با ؟ 32 ؟ 23 مىشود ، و چون با كوچكترين ارتفاع بسنجيم ، اندازهء ميل ؟ 34 ؟ 23 درمىآيد . و در اين حكايت از هيچ تاريخ و نامى ياد نشده است . و چون مرو جايگاه منصور و فرمانروايى او بوده ، مىتوان چنان گمان برد كه آن كس كه به اين كار برخاسته همو بوده است . و محمّد بن على مكّى در كتاب المدخل الى صناعة الاحكام آورده است كه