كه ممكن است براى دوره‌هاى فراوان بسنده بوده باشد ؛ و در آينده نيز چنين است ، و وارد شدن در اين امر از راه استدلال ممكن نيست مگر اينكه اخبارى از پيغمبر دراين‌باره رسيده باشد . و ارسطو چه نيكو كرده است كه با مشروط سخن گفتن خود را از همهء اين ايرادها به دور نگاه داشته است . و اگر بخواهيم بنابر موازين طبيعى دراين‌باره سخن بگوييم ، بايد در انديشهء خود كوهها و درياها را از روى زمين براندازيم ، تا آنكه متأثّر شدن ناحيه‌هاى گوناگون با دور و نزديك شدن خورشيد نسبت به سمت الرّأسهاى آنها صورت طبيعى و منتظم پيدا كند . و سپس بايد چنين استدلال كنيم كه نبودن آبادانى در جنوب از آن است كه خورشيد ، هنگام بودن آن در حضيض ، بر فراز اين ناحيه قرار مىگيرد و شدّت تأثّرپذيرى اين ناحيه به سبب دو نزديكى خورشيد است كه يكى نزديكى به سمت الرّأس است و ديگرى نزديكى به مركز زمين . و حضيض در اين نواحى نزديك انقلاب شتوى است ، و بنابر آن سوزنده‌ترين نواحى جنوب آنها است كه فروسوى مدار اين انقلاب قرار گرفته است در آن هنگام كه خورشيد به آن درآمده باشد . و مىدانيم كه در اين هنگام دورى خورشيد از سمت الرّأسهاى مردم ميانهء اقليم اوّل چهل درجه است و اين مردم از آن آزارى نمىبينند ؛ پس هرجا كه از مدار انقلاب شتوى به سوى جنوب به اندازهء چهل درجه فاصله داشته باشد و عرضش به شصت و چهار درجه برسد ، در اين وقت آب و هوايى همانند آب و هواى ميانهء اقليم اوّل دارد و ممكن است در آن جانور بوده باشد . سپس به حالت زمانى كه خورشيد در اوج است نظر مىكنيم كه اكنون در نزديكى مدار انقلاب صيفى است . و هنگامى كه خورشيد بر اين مدار گردش كند ، دورى آن از سمت الرّأس نقاطى كه هم‌اكنون محلّ آنها را در جنوب معيّن كرديم ، هشتاد و چهار درجه « 1 » خواهد شد ، و در شمال ، محلّ مسكونى كه اين اندازه از مدار انقلاب صيفى دور

--> ( 1 ) - 64 درجه بعلاوهء 24 درجه ( عرض تقريبى مدار رأس السرطان بر روى زمين ) مىشود 88 درجه نه 84 درجه .