أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

234

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

وتر IV 16 ؟ ؟ ؟ 51 ؟ ؟ 56 ؟ 56 1 . و مسافت بين آن دو 80 فرسخ است كه با انداختن يك ششم 66 فرسخ مىشود ، و به ميل 198 ، و به درجه ؟ ؟ 39 ؟ 9 ؟ 3 كه وتر آن ؟ ؟ 38 ؟ 18 ؟ 3 است و مربّع اين وتر IV 4 ؟ ؟ ؟ 12 ؟ ؟ 35 ؟ 57 10 . تفاوت دو مربّع را كه IV 48 ؟ ؟ ؟ 20 ؟ ؟ 38 ؟ 0 9 است ، در جيب تمام عرض بست ضرب و حاصل V 36 IV 1 ؟ ؟ ؟ 54 ؟ ؟ 58 ؟ 13 457 را بر جيب تمام عرض غزنه تقسيم مىكنيم ؛ خارج قسمت IV 11 ؟ ؟ ؟ 50 ؟ ؟ 50 ؟ 8 9 است و جذر آن ؟ ؟ 28 ؟ 1 ؟ 3 ؛ اين جذر را در جيب كلّى ضرب و حاصل ؟ ؟ 0 ؟ 28 181 را بر جيب تمام عرض بست قسمت مىكنيم كه ؟ ؟ 34 ؟ 34 ؟ 3 به‌دست مىآيد ، و اين وتر قوس ؟ ؟ 56 ؟ 24 ؟ 3 اختلاف طول دو شهر است . بنابراين طول غزنه مىشود ؟ ؟ 26 ؟ 2 ؟ 95 . و اين اندازه بايد از چند راه آزمايش شود تا مقدار واحدى براى عرض اين شهر استقرار پيدا كند . يافتن اختلاف طول ميان غزنه و سجستان اختلاف دو عرض ؟ 43 ؟ 2 است كه وتر آن ؟ ؟ 41 ؟ 50 ؟ 2 و مربّع اين وتر IV 1 ؟ ؟ ؟ 48 ؟ ؟ 32 ؟ 5 8 مىشود . مسافت ميان آن دو 120 فرسخ است كه با انداختن يك ششم مىشود 100 فرسخ ، و به ميل 300 ، و به درجه ؟ ؟ 39 ؟ 17 ؟ 5 . وتر آن ؟ ؟ 32 ؟ 32 ؟ 5 است و مربّع اين وتر IV 4 ؟ ؟ ؟ 25 ؟ ؟ 58 ؟ 42 30 ؛ تفاوت دو مربّع يعنى IV 3 ؟ ؟ ؟ 37 ؟ ؟ 25 ؟ 37 22 را در جيب تمام عرض سجستان ضرب و حاصل VI 18 V 12 IV 38 ؟ ؟ ؟ 2 ؟ ؟ 45 ؟ 9 1165 را بر جيب تمام عرض غزنه قسمت مىكنيم ؛ خارج قسمت IV 32 ؟ ؟ ؟ 20 ؟ ؟ 37 ؟ 18 ؟ 23 است و جذر آن ؟ ؟ 41 ؟ 49 ؟ 4 ؛ اين جذر را در جيب كلّى ضرب و حاصل ؟ ؟ 0 ؟ 41 289 را بر جيب تمام عرض سجستان قسمت مىكنيم ؛ خارج قسمت ؟ ؟ 29 ؟ 37 ؟ 5 وتر قوس ؟ ؟ 24 ؟ 22 ؟ 5 اختلاف دو طول است . بنابر آن طول غزنه مىشود ؟ ؟ 24 ؟ 22 ؟ 94 .