أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

224

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

مىكنيم [ شكل 63 ] : تفاضل ميان بعد اوّل و بعد دوم ؟ ؟ 11 ؟ 3 ؟ 0 و وتر آن ؟ ؟ 20 ؟ 3 ؟ 0 و مربّع آن IV 40 ؟ ؟ ؟ 6 ؟ ؟ 11 ؟ 0 0 است ؛ وتر بعد سوم ؟ ؟ 53 ؟ 59 ؟ 0 و مربّع آن IV 49 ؟ ؟ ؟ 30 ؟ ؟ 26 ؟ 1 1 و تفاضل دو مربّع IV 9 ؟ ؟ ؟ 24 ؟ ؟ 15 ؟ 1 1 است كه چون آن را در جيب بعد دوم يعنى ؟ ؟ 10 ؟ 13 ؟ 1 ضرب و حاصل VI 30 V 58 IV 56 ؟ ؟ ؟ 56 ؟ ؟ 41 ؟ 14 1 را بر جيب بعد اوّل يعنى ؟ ؟ 51 ؟ 9 ؟ 1 تقسيم كنيم ، IV 14 ؟ ؟ ؟ 55 ؟ ؟ 9 ؟ 4 1 به‌دست مىآيد كه جذر آن ؟ ؟ 3 ؟ 2 ؟ 1 است ؛ اين جذر را در جيب كلّى ضرب و حاصل ؟ ؟ 0 ؟ 3 62 را بر جيب بعد دوم تقسيم مىكنيم كه ؟ ؟ 57 ؟ 50 ؟ 50 به‌دست مىآيد كه قوس آن ؟ ؟ 23 ؟ 8 ؟ 50 است ؛ اين را قوس اوّل مىناميم كه در آن شكل با LC نمايش داده شده است . اختلاف طول درغان و آمويه ؟ ؟ 28 ؟ 21 ؟ 1 و وتر آن ؟ ؟ 11 ؟ 25 ؟ 1 است ؛ چون آن را در جيب تمام عرض آمويه ضرب و حاصل IV 32 ؟ ؟ ؟ 8 ؟ ؟ 50 ؟ 0 66 را بر جيب كلّى تقسيم كنيم ، ؟ ؟ 1 ؟ 6 ؟ 1 به‌دست مىآيد كه مربّع آن IV 1 ؟ ؟ ؟ 12 ؟ ؟ 38 ؟ 12 1 است . تفاضل عرضهاى آمويه و درغان ، يعنى AD ، برابر است با ؟ ؟ 23 ؟ 18 ؟ 1 و تفاضل اين تفاضل با بعد اوّل ؟ ؟ 41 ؟ 11 ؟ 0 و وتر آن ؟ ؟ 11 ؟ 12 ؟ 0 و مربّع آن IV 1 ؟ ؟ ؟ 26 ؟ ؟ 28 ؟ 2 0 است . تفاضل دو مربّع يعنى IV 0 ؟ ؟ ؟ 46 ؟ ؟ 9 ؟ 10 1 را در جيب تفاضل عرضهاى آمويه و درغان يعنى ؟ ؟ 2 ؟ 12 ؟ 1 ضرب و حاصل VI 0 V 32 IV 11 ؟ ؟ ؟ 41 ؟ ؟ 55 ؟ 35 1 را بر جيب بعد اوّل تقسيم مىكنيم كه IV 24 ؟ ؟ ؟ 2 ؟ ؟ 24 ؟ 22 1 به‌دست مىآيد و جذر آن ؟ ؟ 19 ؟ 10 ؟ 1 است ؛ اين جذر را در جيب كلّى ضرب و حاصل ؟ ؟ 0 ؟ 19 70 را بر جيب تفاضل دو عرض آمويه و درغان تقسيم مىكنيم كه ؟ ؟ 49 ؟ 25 ؟ 51 حاصل مىشود و آن وتر قوس ؟ ؟ 21 ؟ 45 ؟ 50 است ؛ اين قوس را كه در شكل با KC نمايش داده شده ، قوس دوم نام مىگذاريم . مجموع دو قوس [ اوّل و دوم ] ؟ ؟ 54 ؟ 53 ؟ 100 و بازماندهء آن تا نصف دايره ؟ ؟ 6 ؟ 6 ؟ 79 است كه جيب آن ؟ ؟ 2 ؟ 50 ؟ 59 است كه جيب قوس KL است و متمّم آن يعنى LT برابر مىشود با ؟ ؟ 54 ؟ 53 ؟ 10 كه جيب آن ؟ ؟ 39 ؟ 24 ؟ 11 است . چون جيب