أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )
مقدمهء مترجم 15
تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )
شكل را از نو ترسيم كردهام ( شكلهاى 3 و 12 و 67 ) . عمدهء مطالبى كه در اين كتاب موضوع بحث قرار گرفته ، در فهرستى كه پيش از اين مقدّمه آمده ذكر شده است ، و چون از تعيين طول و عرض جغرافيايى امكنه و اندازهگيرى ميل كلّى و تعيين جهت قبله كه يكى از منظورهاى اساسى اين تأليف بوده است گذشته ، مطالب و فوايد گوناگونى در اين كتاب موجود است كه مىتواند از لحاظهاى مختلف مورد توجّه واقع شود ، بهتر است مطالعهكنندگان كتاب نخست به فهرست تفصيلى كه در آغاز اين مقدّمه آمده است مراجعه كنند و آنگاه به خواندن كتاب يا قسمت مورد نظر در آن بپردازند . و نيز مراجعهء به غلطنامهء پايان كتاب و اصلاح غلطهاى متن پيش از مطالعه كمال ضرورت را دارد . * * * و اينك مختصرى دربارهء احوال و آثار بيرونى : ابو ريحان در تاريخ دوم ذى حجّهء سال 362 برابر با چهارم سپتامبر سال 973 ميلادى در حومهء پايتخت دولت خوارزم قديم يعنى كاث به دنيا آمد كه اكنون بر جاى آن شهر كوچكى از جمهورى ازبكستان است . زندگى علمى خود را در خوارزم ( گرگانج ، به عربى جرجانيّه ) آغاز كرد و اكنون براى جاودانى كردن نام او شهر گرگانج قديم به نام « شهر بيرونى » خوانده مىشود . شهر بيرونى در كنار آمودريا ( جيحون ) به مسافت تقريبى 200 كيلومتر در جنوب درياچهء آرال واقع است . زبان مادرى وى زبان خوارزمى بود و در جوانى زبان فارسى درى و زبان عربى را آموخت ، و پس از آن زبانهاى سانسكريت و يونانى را نيز فراگرفت . در 22 سالگى ( 384 ه . ق ) به كار رصد پرداخت . ولى دخالت وى در كارهاى سياسى ، و اينكه از هواخواهان ابو العبّاس خوارزمشاه بود ، وى را ناگزير از آن ساخت كه پس از كشته شدن ابو العبّاس در 385 ، در ضمن مبارزهء وى با خاندان سلطنتى جديد به رياست مامون بن محمّد ، جلاى وطن كند و به جرجان رود .