أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )
123
تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )
صورت گرفت كه آن را ؟ 11 ؟ 69 يافتم ، و چون عرض بلد را ؟ 17 ؟ 42 يافته بودم ، اندازهء ميل ؟ 28 ؟ 21 بهدست آمد . رصد دوم رصد ارتفاع نيمروزى جمعهء بهمن روز ( دوم ) از شهريور ماه همان سال بود كه اين ارتفاع ؟ 43 ؟ 61 شد و ميل ؟ 0 ؟ 14 . رصد سوم ارتفاع نيمروزى يكشنبهء بهمن روز ( دوم ) از مهرماه همين سال بود كه ارتفاع ؟ 55 ؟ 50 بهدست آمد و ميل ؟ 12 ؟ 3 . و بهتر است كه اين سومى را اوّل بنامم و اوّلى را سوم ، نه به ضرورتى ، بلكه از آن جهت كه نزديكترين به نقطهء اعتدال اوّلى باشد . فرض كنيم ABGD دايرهء ميل و نقطهء A بر آن نقطهء اعتدال باشد [ شكل 26 ] . قوس AB را برابر با ميل اوّل يعنى ؟ 12 ؟ 3 و قوس AG را مساوى ميل دوم يعنى ؟ 0 ؟ 14 و قوس AD را مساوى ميل سوم يعنى ؟ 28 ؟ 21 جدا مىكنيم ؛ سپس Ae را برابر با AB و AZ را برابر با De مىگيريم و خطهاى Be و BD و BZ و DZ را رسم مىكنيم ، و عمود [ شكل 26 ]