أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

مقدمهء مترجم 13

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

اعداد را نيز كه در متن با ترتيب ابجدى نموده شده ، به صورت ارقام هندى نقل كرده‌ام ، و براى آنكه خواننده‌اى كه اصلا با اين‌گونه چيزنويسى متعارف در قديم آشنايى ندارد ، مختصرى آگاهى پيدا كند ، در اينجا چند سطرى از صفحهء 273 متن را ( از سطر 11 به بعد در صفحهء 217 ترجمه ) در مقابل ترجمهء آن مىآورم : و تمام كل اعنى لط هو مت نط لج و جيبه م ند ما و نسبة جيب طو المساوى ل كل الى جيب و ق كنسبة جيب زاوية ق القايمة الى جيب زاوية ط فاذا ضربنا جيب كل فى جيب تمام عرض الجرجانيّة اجتمع 1948 ن م كح كد و اذا قسمناه على الجيب كلّه خرج لب كح نا و قوسه لب مو لا فاذا نقصناها من تسعين بقى قوس قز مقدار زاوية م . . . و متمّم KL يعنى LT مىشود ؟ ؟ 33 ؟ 59 ؟ 42 و جيب آن ؟ ؟ 41 ؟ 54 ؟ 40 . و نسبت جيب TW كه با KL برابر است به جيب wQ ، همچند نسبت جيب زاويهء قائمهء Q است به جيب زاويهء T ؛ پس چون جيب KL را در جيب تمام عرض جرجانيّه ضرب كنيم ، حاصل مىشود iv 24 ؟ ؟ ؟ 28 ؟ ؟ 40 ؟ 50 1948 ، كه از تقسيم آن بر جيب كلّى ؟ ؟ 51 ؟ 28 ؟ 32 و قوس نظير آن ؟ ؟ 31 ؟ 46 ؟ 32 به‌دست مىآيد ؛ چون اين قوس را از نود بكاهيم ، قوس QZ اندازهء زاويهء M . . . هرجا در ترجمه كلمه يا جمله‌اى را در ميان دو قلّاب [ ] گذاشته‌ام ، آن كلمه يا جملهء اضافى از طرف خودم است كه براى توضيح مطلب و بهتر خوانده شدن عبارت افزوده شده است ؛ و آنچه گاه در ميان دو كمان ( ) آمده ، در واقع ترجمهء كلمه‌اى از متن يا معادل مصطلحترى از آن است . چون غرض اصلى از ترجمهء كتاب ابو ريحان بيشتر آن بوده است كه آن دسته از جوانان ما كه كمتر از كارهاى علمى نياكان خويش آگاهى دارند بر اين امر واقف شوند ، همهء كوشش من آن بوده است كه صورت استدلال به همان‌گونه كه استاد آورده است ،