چهارصد و هفت هجرى برابر با آرد روز ( بيست و پنجم ) از شهريورماه سال سيصد و هشتاد و پنج يزدگردى ، ؟ 35 ؟ 53 بود ، و ارتفاع نصف النّهارى روز شنبهء پيش از آن ، ؟ 58 ؟ 53 ؛ و به حساب زيج حبش ، خورشيد در آن هنگام در درجهء ؟ 22 ؟ 15 از برج سنبله جاى داشت . چون از اين مقدار يازده دقيقه را كه اختلافى است كه ميان آنچه من به چشم ديدم و آنچه با حساب در آن زيج آمده است بكاهيم ، جاى خورشيد در درجهء ؟ 11 ؟ 15 از برج سنبله خواهد بود ، و بنابراين ارتفاع نيمهء اين برج در دايرهء نصف النّهار جرجانيّه ؟ 36 ؟ 53 مىشود . و نيز در روز سه‌شنبهء بيست و ششم ربيع الآخر مطابق با آرد روز ( بيست و پنجم ) از مهرماه ، ارتفاع نصف النّهارى را ؟ 53 ؟ 41 ، و در روز چهارشنبهء پس از آن ؟ 30 ؟ 41 يافتم ، و خورشيد ، به حساب زيج حبش ، در درجهء ؟ 2 ؟ 15 از برج ميزان بود كه با كاستن يازده دقيقه مىشود ؟ 51 ؟ 14 ، پس ارتفاع نيمهء اين برج در دايرهء نصف النّهار جرجانيّه مىشود ؟ 52 ؟ 41 . چون دو ارتفاع را بر يكديگر بيفزاييم ، مىشود ؟ 28 ؟ 95 كه نيمهء آن ؟ 44 ؟ 47 عرض بلد است ؛ و در همهء اين امتحانات نتايج يا برابر است يا به اندازهء يك دقيقه افزايش يا كاهش دارد . و نيز تختهء مربّعى فراهم مىآوريم و بر ميان آن نشانه‌اى براى نصب كردن شاخصى قرار مىدهيم كه آن شاخص را ، به هرگونه از گونه‌هاى ظل كه دلخواهمان باشد تقسيم كرده باشيم ، يعنى به دوازه قسمت كه به حساب انگشتان باشد ، يا به شش و نيم قسمت كه به حساب گامها باشد ، يا به شصت قسمت كه حساب اجزاء [ پاره‌هاى شعاع ] باشد . سپس پرگار را به اندازهء ظلّ ميل خورشيد در وقت عمل باز مىكنيم و پايهء آن را در جاى نشانه قرار مىدهيم و دايره‌اى رسم مىكنيم . آنگاه شاخص را به حالت قائم در جاى نشانه نصب مىكنيم ، و تخته را چنان [ بر سطح افقى ] قرار مىدهيم كه خطّ نصف النّهار با خطّ اعتدال [ يعنى خطّ مشرق و مغرب ] مماس شود . سپس سر شاخص را به طرف قطبى كه ميل خورشيد در آن جهت است كج مىكنيم و تخته را اندك اندك بر گرد ضلع شرقى غربى چنان مىگردانيم كه از موازات يا مماس بودن با خطّ اعتدال خارج نشود ،