أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

80

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

نصف‌النّهار خواهد بود ، و AM فاصلهء ميان دو ارتفاع تعديل شده . خطّ eB را بر نيمهء AM كه بر فصل مشترك سطح معدّل‌النّهار و دايرهء نصف‌النّهار واقع است مىگذرانيم ، و AS و MT را به موازات آن رسم مىكنيم . سپس KS و LT را مىكشيم كه به ترتيب بر دو خط He و Ge عمود خواهد بود ، چه بر فصل مشتركهاى ميان [ شكل 12 ] دو سطح HZ و KA ، و GZ و ML واقعند ، و اين سطوح بر سطح دايرهء HG عمودند ، و بنابرآن فصل مشتركهاشان بر سطح اين دايره و خطوطى كه در آن واقع است عمود خواهد بود . بنابراين KS جيب [ قوس ] HK ، se جيب [ قوس ] ZK يعنى متمّم KH ، و LT جيب [ قوس ] GL و eT جيب [ قوس ] ZL ، يعنى متمّم LG ، و ST مساوى وتر AM مىشود ، كه همهء اينها معلوم است . دو مثلّث eST و eHG متشابهند و بنابرآن نسبت eS كه جيب تمام دورى يكى از دو نقطه از منقلب است ، به ST كه وتر ميان دو ارتفاع تعديل شده است ، همچون نسبت eH يعنى جيب كلّى [ يا شعاع كره ] ، به GH يعنى وتر دو برابر ميل اعظم خواهد بود . به‌همين جهت وتر ST را كه مساوى ؟ ؟ 26 ؟ 55 ؟ 47 است ، در جيب كلّى يعنى 60 ضرب كرد كه نتيجه ؟ 26 ؟ 2875 شد و آن را