دهم / چهارم ه . در كتاب خود ، صفة جزيرة العرب ، 38 طول شهرهاى معروف عرب و از جمله مكّه و مدينه را از مبدأ مشرق ثبت كرده و گفته است كه منابع وى فزارى و معاصر مشهور فزارى يعنى حبش مروزى بوده‌اند . در سالهاى اخير ، هونيگمان در اين قسمت مطالعه و تحليلى بسيار دقيق كرده است . 39 مكتب سند هند نه تنها اصطلاح « قبة الارض » و « ارين » را به جغرافياى عربى اسلامى آورد ، بلكه تعدادى از نظريات ديگر را از راه روايت ايرانى با اضافات مختلف به قلمرو آن نفوذ داد . به گفتهء بيرونى ، بعضى از جغرافى شناسان محلّ جزيرة جمكوت 40 را بر درجهء 90 مشرق جزيره لانكا يعنى در پايان قسمت آباد زمين دانسته‌اند . و گويد كه نام آن به نزد هندوان ياماكوتى است در صورتى كه هرگز از آن ياد نكرده‌اند . از اين قرار جمكوت در مشرق ، مقابل « جزاير سعادت » ( خالدات ) بطلميوس در مغرب است . 41 بيرونى به جاى جمكوت ، قلعهء كنكدز افسانه‌اى را قرار داده است كه ، به پندار روايت ايرانى ، كيكاوس شاه يا جمشيد جم آن را در اقصاى مشرق بر خط استوا به فاصلهء 180 درجهء شرقى جزاير خالدت و 90 درجه از قبهء ارين 42 بنياد كرد . و در پايان قرن شانزدهم اين قلعه در يك كتاب جغرافياى فارسى به نام آيين اكبرى كه در هند تاليف شده بود به صورتى وانمود شد كه گويى واقعا موجود است . 43 از عجايب آنكه نظريّهء وجود « قبة الارض » در « ارين » گويا به اروپا راه يافت و در آنجا منجر به پيدايش نظريّاتى شد كه نتايجى پردامنه‌تر داشت . آدلاردباثى ، مترجم زيج خوارزمى ، در اثناى سفرهاى خود در مشرق در فاصله سالهاى 1110 - 1114 / 504 - 508 ه . نظريات بنيادى عربى را دربارهء قبة الارض و تقسيم منظّم آن فرا گرفت ، و ظاهرا اوّل كسى بود كه اين نظريّات را در حدود سال 1126 / 520 ه . ضمن ترجمهء زيج به اروپا وارد كرد . 44 و در ضمن گفتار وى آمده است كه « ارين يا قبّة الارض بر خط استوا در نقطه‌اى قرار دارد كه در آنجا « عرضهاى جغرافيايى پايان مىپذيرد و مشخّصات اصلى هر مكان را مىتوان از خط زوال ارين معلوم كرد . » گراردوس كرموننسيس ، مترجم مشهور ( 1114 - 1187 / 508 - 583 ه . ) همين فكر را كه گويا از تولد و ( طليطله ) گرفته بود ، 45 رواج مىداد ، در قرن بعد تعدادى از دانشوران اروپاى قرون وسطا همچون راجربيكن و آلبرت كبير ، آن را پذيرفتند . 46 اما تصوّرات در اين باره گهگاه مبهم بود و در نقشه‌اى كه به سال 1272 / 671 ه . ارتباط دارد ، ارين به سوى شمال تغيير مكان داده است . 47 پيرد آيى ، اسقف كامبره ( 1330 - 1420 / 731 - 824 ه . ) 48 با رسالهء صورت عالم خود كه در حدود سال 1410 / 813 ه . تأليف آن به سر رسيد و در حدود سال 1480 - 1487 / 885 - 892 ه . 49 چاپ شد در دانش اروپايى و كشفيّات جغرافيايى بعد نفوذ عمده داشت . گر چه