يا روح روشنفكرى به معنى محيط آن روزگار بر آنان غالب بوده است . در حسن نيّت اين كسان ترديد نمىتوان كرد اگر چه امكانات آنان محدود و زمينهء معارفشان از آن هم محدودتر بوده است . فرهنگ آنها منحصر به خواندن عربى ، زبان تكلّم روزانه ، بود و كمى از مقدمات زبان يونانى ، كه در بهترين شرايط اگر نمىتوانستند كتابهاى متأخر بيزانسى را ترجمه كنند ، دست كم مىتوانستند مطالب آن را بفهمند . ماكاريوس ، اسقف كليساى انطاكيه ، را به اين گروه خوش نيّت توان پيوست . وى در محيط عربى به نام مكاريوس بن زعيم حلبى انطاكى شهره بود 26 و به دوران تزار آلكسى ميخايلوويچ دوبار در سالهاى 1654 - 1656 و سالهاى 1666 - 1668 به روسيه سفر كرد . اصلش از شمال سوريه بود و در محيط فقر دينى رشد يافت و به سال 1635 مطران شد و در دوازدهم دسامبر سال 1647 به عنوان اسقف كليساى انطاكيه كه مقرّ آن در دمشق بود برگزيده شد . وى از هنگام طفوليت به مؤلّفات تاريخى ، به خصوص آنهايى كه در زبان عربى معروف نبود ، اشتياق داشت ، و چون به تعليم و تنوير همكيشان خود علاقه‌مند بود ، شخصا يا به كمك ديگران فصول يا منتخباتى را از يونانى به زبان عربى مىآورد . بيشتر مؤلفاتى كه به جا نهاده جنبهء روايتى دارد كه بعضى به خطّ مؤلّف است و بعضى ديگر اوراق پاكنويس شده است . بجز اين ، آثار متفرّقى دارد كه بيشتر به كشكول عمومى مىماند و مؤلّف ، بدون ترتيب ، چيزهايى را كه گاه و بىگاه نظر را مىگرفته به صورت مقالات پراكنده يا اقتباسهاى مختصر ثبت مىكرده است . بسيارى از اين مطالب مربوط به تاريخ كليساست . وقتى از مشرق سخن مىرود ماكاريوس يك منبع درجهء اوّل است ، و مطالب ديگر منقولاتى از متون يونانى است كه هميشه منبع آن دقيقا معلوم نشده است . گهگاه حكاياتى دارد كه شخصا در ضمن سفرها ديده يا از شاهدان عينى شنيده است و اين نكات معلوم مىدارد كه وى مطالب را به صورت يادداشت و عجولانه و قلم انداز نوشته و احساسات خود را بىواسطه نشان مىدهد و ظاهرا در بيشتر موارد تجديد نظر نكرده و عبارات را تغيير نداده است . 27 مقدّر بود كه ماكاريوس بخصوص براى كارهاى مطرانى و اسقفى بسيار سفر كند . به سال 1642 - 1643 به زيارت قدس رفت 28 و پيش و پس از زيارت قسمتهايى از سوريه را بديد . حوزهء اسقفى او قرض بسيار داشت و براى فرار از تنگنا بر طبق معمول به جمع آورى صدقه پرداخت و چون مردم محل فقير بودند ماكاريوس به عادت مردان دينى مشرق بيرون از مرزهاى عثمانى متوجّه بالكان ، اوكراين ، و روسيه شد . گزارش سفر اوّل وى در كتابى مستقل آمده كه به سبب آن در عرصهء نوشته‌هاى جغرافيايى شهرتى قابل ملاحظه به دست آورده است ، 29 ولى كتاب تأليف او نيست بلكه پسرش ، رئيس كشيشان ،