افندى عربه‌چى باشى ( متوفّى به سال 1776 / 1190 ه . ) به قلم آورده است . 107 بنا بر اين نبايد از ياد ببريم كه ما از كتاب حاجى خليفه به وسيلهء روايت عربه‌چى باشى استفاده مىكنيم و در بعضى از موارد بايد اصل و اضافات را تشخيص دهيم . خاتمه‌اى كه عربه‌چى باشى به كتاب افزوده انديشه‌اى از كوشش او به دست مىدهد و نيز معلوم مىدارد كه حاجى خليفه مطالب را به صورت نهايى در نياورده است . و اين در مورد مؤلّفات كتابشناسى نظير آن ، عادى به نظر مىرسد . خاتمهء عربه‌چى باشى چنان كه فلوگل آورده با اساس كار ارتباط دارد . گويد : به يارى خداوند مالك بخشنده از تصحيح اين كتاب كه به نزد اعيان فضلا و نويسندگان به نام اسماء الكتب شهره است فراغت رخ داد و دستور تصحيح آن را سرور علماى اعلام و صدر فضلا و اعيان دانا داده بود ، چه از كثرت نسخه بردارى تحريف و تغيير به نسخه‌هاى كتاب راه يافته بود و دستور وى را با ترديد پذيرفتم ، كه كار مشكل بود و مرا عجز و قصور و ضعف و فتور و پريشانى افكار و ناسازگارى تقدير غالب . و با تكيه به مولاى جليل و ارادهء جميل وى دست كوشش برآوردم و متن مؤلّف را برگرفتم ، كه غلط همه از نسخه برداران بود كه غالبا مسخ كنان بوده‌اند ، و به تحرير آن پرداختم و همهء كتابها و رساله‌ها و حاشيه‌ها و شرحها و توضيحات را كه در متن آمده با مراجعه به كتابهاى طبقات و تاريخ كه بيشتر از چهار صد جلد است تتبع كردم و نام هر كتاب را با مرجع آن تطبيق كردم و وفيات مؤلّفان را كه مغلوط و متفاوت بود و بعضى به قلم نيامده بود تصحيح و ياد كردم تا كامل شود و محتاج مرجع ديگر نباشد . و كتابها و حاشيه‌ها را كه در متن نبود يا بعد از آن تأليف شده بود در جاى خود درج كردم و آنچه از مؤلّفات پس از وفات وى به متن آمده اضافه است و آنچه از افتاده‌هاى پيش باشد مشخص است . و به روز يكشنبه چهاردهم ماه ربيع الآخر سال هزار و صد و هفتاد ( 27 دسامبر 1756 ) ختم شد . از خدا مىخواهيم كه ما را از كرم عام خويش پاداش دهد و به رحمت خويش و اصل كند كه او نيك و مهربان است ، و صلوات خدا بر پيشواى ما محمّد ، و آل و اصحاب وى باد . و ستايش خدا را كه پروردگار جهانيان است . 108 تا آنجا كه نه فقط از كلمات عربه‌چى باشى بلكه از گفتهء عالمانى چون فلوگل و نالينو ، محقّقان اين موضوع ، توان دانست ، 109 متن وى در حدود مفهوم آن دوران موثّق و دقيق است . دانشوران ترك كه به تاريخ كتب علاقه داشتند به همين روش ضمن تكملهء كتاب ، مطالب