تصحيح شده است . نيز اطّلاعات وى از بادهاى موسمى و محلّى و راههاى دريانوردى ساحلى و درون دريايى در كمال دقّت و تفصيلى است كه از آن دوران انتظار نمىتوان داشت . جالب آنكه او از اندونزى كمتر اطّلاع داشته است تا از سواحل و جزاير اقيانوس هند . به علّتى نامعلوم ابن ماجد ، جزيرهء جاوه را به خلاف آنچه هست در امتداد شمال به جنوب تصوّر كرده است . مؤلّف بعد از او ، سليمان مهرى ، نيز همين خطا را كرده و خطاى او به ترجمهء تركى سيد على ريس نيز راه يافته است ؛ و به نظر فران اين تنها تصحيح مهمّى است كه مىتوان در مؤلّفات وى كرد . 105 علاقهء ابن ماجد به مكتب هندى كمتر از نوشته‌هاى عربى نبوده . در تعيين صفات معلّم ماهر در قرن پانزدهم ، تقريبا همان عباراتى را مىگويد كه در قرن اوّل ميلادى در كتاب معروف هندى جاتكا - مالا آمده . 106 يك قرن پس از ابن ماجد ابو الفضل علامى ، وزير اكبر ، نيز در كتاب آيين اكبرى ضمن سخن از مسائل دريايى ، دربارهء صفات معلّم همان مطالب را بتقريب با همان اسلوب به قلم مىآورد 107 و مىبينيم كه چگونه در طى قرون ، مايه‌هاى مختلف از تمدّنهاى عرب و ايران و هند در هم آميخته و مخلوط جغرافياى دريانوردى را به وجود آورده است . 108 ياد ابن ماجد تا به روزگار ما زنده مانده ، و در دههء چهارم قرن پيش كتابى مصوّر به نام ماجد كتابى به دست يكى از ناخدايان ديده شد كه به احتمال قوى يكى از مؤلّفات وى بوده است و دريانورد در سفر خود از آن بىنياز نمىتوانست بود . 109 دومين نمايندهء عربى در زمينهء جغرافياى دريانوردى كه در نتيجهء تحقيقات فران شهره شد ، ظاهرا مانند همكار خود اصالت و ابتكار نداشت . سليمان مهرى نيز از بلاد عرب برخاسته بود و اصلش از شهر شحر ، بر ساحل جنوبى حضرموت ، بود . مردم اين جاها از روزگار قديم به مهارت در كار دريانوردى شهره بودند و از راه دريا تا سواحل شرقى افريقا و مجمع الجزاير هند شرقى رابطه داشتند . متأسّفانه حتّى در مؤلّفات اين دريانورد عرب هيچ گونه مطلبى از سرگذشت وى نيست ، به همين جهت تعيين دوران زندگى وى فقط با قراين دست دوّم ميسّر است . يكى از مؤلّفات وى به سال 1511 / 917 ه . تأليف شده 110 ولى وقتى سيدى على ريس به سال 1554 / 961 ه . كتاب محيط را تأليف كرد سليمان مهرى زنده نبود . 111 بنا بر اين دوران فعاليّت وى ظاهرا در نيمهء اوّل قرن شانزدهم / دهم ه . ، يعنى مدّتى پس از نفوذ پرتغاليها در اقيانوس هند ، بوده است . به خلاف ابن ماجد ، مؤلّفات پنجگانهء سليمان مهرى به نثر نوشته شده و تماما در يكى از دو مجموعهء خطّى پاريس به شمارهء 2559 موجود است 112 و مضمون آن به نسبت زياد تكرار مطالب ابن ماجد است و بحث مفصّل از آن لازم نيست . مهمتر از همه يعنى العمدة المهرية فى ضبط العلوم البحرية ، 113 به سال 1511 / 917 ه . تأليف شد 114 و هفت باب دارد كه هر كدام به