مبناى او اطّلاعاتى است كه در اثناى سفر از مردم مختلف و از جمله بعضى از اروپاييان به دست آورده است . بنا بر اين كتاب تا حدّى با گزارشهاى جغرافياى عمومى جهان نزديك است و عنوانى كه مؤلّف بدان داده توجيه مىشود . البتّه اهميت قسمتهاى اخير از اطّلاعاتى است كه مؤلّف دربارهء خود مىدهد كه خيلى بيشتر از موضوعات ديگر است . قسمتهاى اوّل كه بخصوص از غرب ايران سخن دارد ، مطالب نسبتا قابل ملاحظه‌اى از جغرافياى تاريخ اين منطقه دارد . تقريبا همزمان با تحفة العالم ، يك سفرنامهء اروپا در هند به وجود آمد كه بعدها ترجمه‌هايى كه از آن شد در غرب رواجى گرفت . مؤلف كتاب ميرزا ابو طالب خان بن حاجى محمد بيگ خان بود كه ريشهء ترك داشت ، ولى به سال 1752 / 1165 ه . در لكهنوى هندوستان تولد يافت و از نوجوانى با انگليسيان مربوط شد و در فاصلهء ما بين 1795 و 1802 پيش آنها مشاغل گونه‌گون داشت . آنگاه همراه كاپيتن ريچاردسن كه مدّتى در هندوستان اقامت داشته بود به سفر اروپا رفت و انگلستان و مناطق ديگر را بديد و از راه قسطنطنيه ، كه در آنجا با فنون‌هامر اشنايى يافت ، به وطن خود بازگشت . متأسّفانه فون‌هامر در يادداشتهاى خويش بجز يك حكايت ناچيز 152 چيزى دربارهء او نمىگويد . پس از بازگشت به كلكته به سال 1803 گزارش سفر خود را به عنوان مسير طالبى فى بلاد افرنجى نوشت كه چند سال پس از وفات مؤلّف ، كه به سال 1806 بود ، كتاب او به سال 1812 در كلكته چاپ شد و به كمك انگليسيان بود كه اروپا خيلى زود اين سفرنامه را شناخت ، زيرا در حدود سال 1814 ترجمه انگليسى آن به قلم استوارت در لندن چاپ شد و پس از آن به سال 1827 ترجمهء مختصر ديگرى به قلم مك فارلين در كلكته انتشار يافت كه مالو به سال 1819 آن را به فرانسه ترجمه كرد . 153 روش كار مؤلّف همانند سفرنامه‌هاى متعدّد تركى است كه در قرن هجدهم با عنوان « سفارتنامه » رواج گرفت و گزارشهايى از سفارتهاى باب عالى به سوى دولتهاى اروپايى بود . مؤلّف در بعضى از جاهاى كتاب خود تابلو زنده‌اى از مشاهدات خود و از كسانى كه ملاقاتشان كرده رسم مىكند كه البتّه گزارش وى معمولا كمى سطحى است ؛ چنان در اين گونه موارد مكرّر رخ داده . كتاب از لحاظ شناخت مؤلّف بيشتر ارزش دارد تا موضوعاتى كه از آن سخن مىكند . البتّه علّت توجّه اروپا را بدين‌گونه چيزها مىتوانيد حدس بزنيد . مهمتر از اين سفرنامه‌اى است با عنوان بستان السياحة كه از لحاظ جغرافيايى و تمايلات ادبى افقى گسترده‌تر دارد و تأليف آن به سال 1831 - 1832 / 1247 ه . انجام شده و به سال 1892 - 1893 / 1310 ه . به چاپ سنگى رسيده است . 154 خانيكوف ، خاورشناس روسى ، ضمن نامه‌اى كه به تاريخ 16 سپتامبر 1865 از نعمت آباد براى دورن خاورشناس فرستاد براى نخستين بار محافل علمى اروپا را با اين كتاب با نام رياض السياحة آشنا كرد . 155 در آن هنگام