همهء مطالب او قسمت افريقا و شام است . 25 در گفت و گو از روس و اروپاى شرقى بر مسعودى و سلام ترجمان تكيه دارد . 26 آشنايى او با ابن فضلان به وسيلهء منبعى ديگر بوده است . چون كتابش داراى موادّ متنوع است ، نكات پر ارزشى مىتوان در آن يافت . آمارى ، مورّخ سيسيل ، معلوم داشته كه تنها او روايت مربوط به يك پل بزرگ به طول يكصد و پنجاه متر را ميان تراپانى و سيسيل آورده است . 27 تشنر نيز ضمن تحقيق دربارهء قسطنطنيهء پيش از فتح عثمانى نشان داده كه كاملترين گزارش اين شهر كه از صدر اوّل اسلام در منابع اسلامى آمده ، همان است كه ابن الوردى به‌جا گذاشته است . 28 بار ديگر معلوم مىشود كه حتّى چنين كتابى را ، كه به طور كلّى ملاحظات منفى دربارهء آن داشته‌ايم ، نمىتوان به دور انداخت . توان گفت كه قضاوت حاجى خليفه دربارهء نقشهء ابن الوردى بيطرفانه نيست . نقشهء مذكور از آغاز قرن نوزدهم ، كه يوهانس آن را از روى نسخهء پاريس و تورنبرگ بر اساس نسخهء اوپسالا منتشر كرد ، معروفيت يافته است . پس از آن ، مژيك از روى نسخهء گوتا چاپ عكسى آن را منتشر كرد . 29 اخيرا ميلر در كتاب مفصّل خود ، هفدهم نمونه نقشه را از روى بيست نسخهء خطّى آورده است . 30 همهء اين نمونه‌ها از نقشهء مدوّر جهان است كه از اطلس اسلام گرفته شده و بىگفت و گو شيوهء آن از نقشهء اصطخرى است . 31 نقشهء ابن الوردى از لحاظ فنّى بدتر از نقشه‌هاى ديگر نيست ، بنا بر اين مبناى قضاوت سخت حاجى خليفه را نمىتوان درست دانست . به نظر ميلر چون نسخه‌هاى كتاب فراوان بوده نقشه نيز به صورتهاى گونه‌گون درآمده كه مىتوان آن را طبقه بندى كرد . 32 اين فرض درست است كه اختلاف در متن نقشه به احتمال قوى مربوط به مؤلّف نيست ، بلكه كار نسخه بردار است 33 كه به اقتضاى بصيرت خود مىتوانسته ، به خلاف نسخهء اصل ، اضافات و تعديلاتى در آن پديد آورد . نقشهء ابن الوردى نيز ، چون كتابش ، رواج و انتشار بسيار يافته و نقشه‌هاى ديگر را از عرصه به در كرده است ، ولى علاقهء به مسائل داستانى در نوشته‌هاى نقشه اثر كرده ، امّا اين قضيّه منحصر به نقشهء ابن الوردى نيست . در نقشهء وى محل كوه قاف و عرش شيطان و سرچشمهء حيات را مىبينيم 34 ولى مواردى نيز هست كه مايهء غناى اصطلاحات جغرافيايى است . در قسمت اروپا ، بالكان و آلمان و ديگر اقوام مسيحى براى اولين بار روى يك نقشهء عربى نمايان شده است . 35 ضمنا بايد بگوييم كه بعضى از قسمتهاى تحليل ميلر خالى از ابهام نيست و محتاج تحقيق است . بيشتر نسخه‌هاى ابن الوردى ، بجز نقشهء مدوّر جهان ، يك نقشهء قبله نيز دارد كه سمت قبله را نسبت به شهرهاى مختلف نشان داده است . 36 شهرت خريدة العجائب از حدود جهان عرب گذشت و به رقابت عجايب المخلوقات قزوينى برخاست . يك ترجمهء فارسى آن نيز معروف است ، 37 ولى ظاهرا ترجمه‌هاى تركى 38