اعظم كتاب دستكارى نشده ، زيرا الفاظ و عبارات مكرّر بسيار دارد و توان پنداشت كه مطالب را به صورت يادداشتهاى روزانه به قلم آورده و بىاضافه و تعديل به هم پيوسته است . در اين كتاب ، به خلاف التحفة ، مىخواسته يك اثر ادبى پديد آرد كه اگر سبك عالى ندارد به سبك عالى نزديك باشد . به همين جهت در بسيارى از موارد عبارات مسجّع و اشعار متكلّفانه دارد كه ارزش چندان ندارد . چون در اين سفر عنوان مورّخ دربار گرفته طبعا قيود خاص داشته ، مثلا لازم بوده ولى نعمت خود را بستايد . به همين جهت در خاتمهء كتاب قايتباى را با ظاهر بيبرس ( 1277 / 658 ه . ) مقايسه كرده و قايتباى را مهمتر شمرده 44 كه هيچ كس اين مطلب را نمىپذيرد . سبك كتاب مانع از صحّت و ارزش مطالب آن نيست . گزارش وى از راه مصر و شام براى هارتمان خاورشناس كه در همين مورد تحقيقى كرده ، فوايد مهم داشته است . 45 ابن جيعان به سال 1497 / 902 ه . در يكى از خيابانهاى قاهره به دست غلامى ناشناس به قتل رسيد و در آن هنگام طبق روايت ابن اياس شصت سال داشت . 46 كتاب المستطرف را تنها نمونهء سفرنامهء يك امير بزرگ به قلم يكى از همراهان وى ، كه يا به دستور يا براى جلب نظر او ، تدوين شده نبايد دانست . تأليف اين گونه سفرنامه‌ها در طى چند قرن رواج داشت . در قرن بيستم كتابى همانند آن با هدفى كاملا مخالف به وجود آمد و آن سفرنامه بتانونى بود كه به عبّاس حلمى ، خديو مصر ، پيشكش كرد . دوران مماليك ، چنان كه ديديم ، روزگار رواج و رونق فرهنگنامه‌ها بود ، ولى مقريزى با كتاب خطّط خود در رشته ديگر به اوج رسيد . چنان كه خواهيم ديد وى آخرين مؤلّف اين رشته نبود ، امّا از همه معتبرتر بود . مقريزى ميان مورّخان مصر اسلامى ، نه تنها از لحاظ دقّت روايت - كه هميشه از انتقاد مصون نيست - بلكه مهمتر از همه به سبب فعاليّت پرداخته و خستگىناپذير و وسعت زمينهء تحقيقات و توجّه فوق العاده به ناحيهء اجتماعى و جمعيت نگارى تاريخ ، شخصيتى بزرگ است 47 و تا حدّى مىتوان وى را پدر مكتبى تاريخى به شمار آورد كه در آن روزگار در مصر رونق گرفت و نامهاى درخشانى چون عينى و ابن حجر ، معاصران مقريزى ، و ابو المحاسن ، شاگرد و بعدا رقيب وى ، 48 و سخاوى متأخر كه نسبت به او خوشبين نبود ، سپس علامهء سيوطى و بالأخره ابن اياس را كه شاهد فتح عثمانى بود پديد آورد . 49 در اين فصل با بعضى از آنها كه مطالب جغرافيايى داشته‌اند برمىخوريم . مقريزى 50 - كه ابن مقريزى نيز خوانده شده است - تقىّ الدّين احمد بن على ، به سال 1364 / 766 ه . در قاهره تولّد يافت و چنان كه در مقدّمه خطط خواهيم ديد پيوسته خود را يك مصرى غيور مىدانست . ابن خلدون از جملهء استادان وى بود . مقريزى مطالعات خود را از