كه كلمه را با تشديد طاء بايد خواند ، ولى اين نكته خيلى كند به محافل علمى راه يافته است . 82 از سالهاى اول زندگى ، و به طور كلى از سرگذشت او ، جز آنچه خود وى ضمن سفرنامه آورده اطّلاعى نداريم . ظاهرا در موطن خويش آنچه ميسّر بوده آموخته و به فقه بر طبق مذهب مالكى رايج در شمال افريقا راغب بوده است . بىگفت و گو در اين زمينه مايه‌اى اندوخته زيرا در اثناى سفر كه هنوز جوان بوده عهده‌دار منصب قضاوت شده است . ولى عجيب است كه هيچ گونه اثر ادبى از خود به جاى نگذاشته و در سفرنامه يا در منابع ديگر ، از مؤلّفات ادبى منسوب به او سخنى نرفته است . ابن بطوطه ، مانند ديگر تعليم يافتگان ، شعر خوب مىگفت و دوست داشت قصايد خود را به كسانى كه در حمايتشان بود پيشكش كند . انگيزهء او براى جهانگردى همان چيزى بود كه در اقطار اسلامى نقش معتبر داشت ، يعنى زيارت كعبه ؛ و خود او در اين باب گويد : شيخ ابو عبد اللّه گويد : من به روز پنجشنبه ، دوّم ماه رجب الفرد ، ماه خدا ، به سال هفتصد و بيست و پنج از مولد خود طنجه به قصد حجّ بيت اللّه الحرام و زيارت قبر پيغمبر ، عليه افضل الصلاة و السلام ، برون شدم . نه رفيقى داشتم كه به صحبت وى مأنوس باشم و نه كاروانى كه با آن همراه شوم ، بلكه انگيزه‌اى نيرومند در دل داشتم و شوق اين مكانهاى شريف در جان بود و از همهء دوستان زن و مرد ببريدم و از وطن چون مرغ از آشيان به در شدم . هنوز پدر و مادرم در قيد حيات بودند و از دوريشان غمين شدم چنان كه آنها نيز رنجه خاطر شده بودند . و در آن هنگام بيست و دو سال داشتم . 83 به احتمال قوى ابن بطوطه فقط قصد حج داشته و به خاطرش نمىگذشته كه سفر ، او را به بلاد مختلف مىكشاند و پس از يك ربع قرن به وطن باز مىگردد . مسير سفرش از لحظهء اوّل حركت معلوم است ، ولى احيانا رشتهء روابط مىبرد يا سياق مطلب آشفته مىشود ، و به هر حال او را تا هنگام بازگشت به وطن دنبال توانيم كرد . شايد چهار چوب خشك قصّهء سفر بهتر از هر چيز ديگر وسعت عرصهء سفرهاى او را نمايان تواند كرد . 84 وى از طنجه حركت كرد و در راه بر همهء شهرهاى بزرگ شمال افريقا گذشت ، تا به اسكندريّه رسيد و از آنجا به دمياط رفت و بر نيل نشست و به قاهره رسيد كه در دوران مماليك روزگار رونق آن بود و در جان وى همان اثر داشت كه مصر فاطمى بر جان ناصر خسرو داشته بود . ابن بطوطه از قاهره به دنبال نيل تا اسوان رفت و از آنجا به سوى شرق صحرا را بريد تا بر ساحل درياى سرخ به بندر عيذاب رسيد كه معمولا كشتى از آنجا سوى جدّه مىرفت ، ولى در آن هنگام به سبب جنگى كه در ميان قبايل بجه و مماليك درگير بود ، كشتيهاى مصر به درياى سرخ نمىرفت و او بناچار سوى قاهره بازگشت و در آنجا انديشيد كه به سوى شام رود و از دمشق به كاروان حج ملحق شود . اين