ولى در بعضى از زمينه‌ها چون كيهان نگارى به كمال رسيد . در قرن چهاردهم / هشتم ه . شاهد رونق فرهنگنامه‌هاى بزرگ خواهيم بود كه جغرافيا در آن جاى چشمگير دارد . از لحاظ مقدار نيز تا شروع نهضت ادب عربى به قرن نوزدهم / سيزدهم ه . در زمينهء نوشته‌هاى جغرافيايى مؤلّفات فراوان به وجود آمد . امّا در نتيجهء حملهء مغول نفوذ زبان عربى به طور نهايى از مشرق برچيده شد ، و زبان فارسى جاى آن را گرفت و از آغاز همين دوران بتدريج در زمينهء تاريخ و جغرافيا كتابهايى به اين زبان به وجود آمد كه نسبت به عصر خود در همهء اقطار جهان اسلام نمودار كمال بود . نكتهء ديگر آنكه مصر و شام كه به قرن چهاردهم / هشتم ه . مؤلّفات بزرگ جغرافيايى به زبان عربى به وجود آورده بود ، تا عصر نوين پيشگام اين رشته به شمار مىرفت ، ولى عراق در اين عرصه هيچ گونه نقش قابل ملاحظه‌اى نداشت .