بخش اول جغرافيا ترجمهء دكتر محمد حسن گنجى 1 . اصطلاح جغرافيا و استنباط مسلمانان از آن اصطلاح جغرافيا ( يا جغرافيا ، جاوغرافيا ، و جز آن ) عنوان آثار مرينوس صورى « 1 » ( حدود 70 - 132 م ) و بطلميوس قلوذى ( كلوديوس پتالميوس ، « 2 » ؛ حدود 90 - 168 م ) در زبان عربى به « صورة الارض » ترجمه شده و عنوان برخى آثار جغرافيدانان مسلمان قرار گرفته است . مسعودى ( متوفى 345 ) اين اصطلاح را به معنى « قطع الارض » ( « در نورديدن زمين » ) دانسته است . به هر حال ، اين اصطلاح اول بار در رسائل اخوان الصفا به معناى « نقشهء جهان و اقاليم » به كار رفته است . مسلمانان ، جغرافيا را به منزلهء علمى كه همچون امروز ، داراى تعريفى روشن و حدود و چارچوب و محتوايى مشخص باشد ، نمىشناختند . متون جغرافيايى مسلمانان در ميان علوم متعدد پراكنده بود و رساله‌هاى مستقلى كه دربارهء جنبه‌هاى مختلف جغرافيا نوشته مىشد ، عناوينى مانند « كتاب البلدان » ، « صورة الارض » ، « المسالك و الممالك » ، « علم الطرق » و امثال آن داشت .

--> ( 1 ) . Marinos of Tyre ( 2 ) . Claudius Ptolemy