جغرافياى عمومى ، نظير تعداد درياها و امثال آن را به تفصيل مورد بحث قرار مىدهد تا بتواند آنها را با آيات قرآنى مربوط بدانها منطبق سازد . د ) بازرگانى و اكتشافات : متون مربوط به دريانوردى يكى از جنبه‌هاى مهم گسترش آثار جغرافيايى مسلمانان در اين دوره ، فراهم آمدن كتابهاى مربوط به دريانوردى و سفرنامه‌ها بود كه موجب غناى دانش مسلمين دربارهء جغرافياى محلى و توصيفى گرديد . اين امر در نتيجهء دو عامل به وجود آمد ، اول توسعهء سياسى اسلام و وابستگى دينى ، كه مسلمانان بدون در نظر گرفتن مليّت و نژاد نسبت به همديگر احساس مىكردند ، دوم ازدياد شگفت‌انگيز فعاليتهاى تجارتى بازرگانان مسلمان . شوق به مسافرت را عوامل چندى مانند زيارت مكه ، علاقه به تبليغ اسلام ، نمايندگيها و سفارتها ، اعزام هيأتهاى رسمى و بازرگانى ، داد و ستد ، و بالاخره مهمتر از همه ، حرفهء دريانوردى پديد مىآورد . اعراب از زمانهاى بسيار قديم نقش واسطه را در تجارت بين مشرق زمين ( هندوستان ، چين ، و غيره ) از يك طرف ، و مغرب زمين ( مصر ، سوريه ، روم و غيره ) از طرف ديگر ، برعهده داشتند . ولى با رسميّت يافتن بغداد به عنوان پايتخت امپراتورى عباسى و توسعهء بندرهاى بصره و سيراف ، مشاركت واقعى و شخصى مسلمانان در اين امر ، از چين در مشرق تا سوفالا « 1 » در ساحل شرقى افريقا ، توسعه پيدا كرد . مسلمانان فن دريانوردى را از ايرانيان آموخته و در آن مهارت يافته بودند ، به طورى كه در قرن سوم دريانوردان مسلمان با بادهاى دايمى و موسمى

--> ( 1 ) . Sofala