مغيرة بن شعبه گويد : ايرانيانى كه در حيره بودند براى ما روايت كرده ، گفتند : قبل از ظهور اسلام ميان حيره و نخيله در محل كوفه ، آتشى شعله‌ور ديديم و هنگامى كه به آن‌جا رسيديم ، چيزى نديديم و حاكم حيره در اين باره به كسرا نوشت ، كسرى به او نوشت كه قدرى از خاك آن را نزد من بفرست . گفت : از اطراف و مركز كوفه ، مقدارى خاك فراهم كرده ، نزد وى فرستاديم و علما و كاهنان ، آن را ديدند و گفتند : در اين محل ، شهرى بنا خواهد شد كه اهالى آن ايرانيان را به قتل مىرسانند ، گفتند : به خدا سوگند در اين محل كوفه را ديديم . گويند : سعد بن ابى وقاص نخستين كسى بود كه مسجد كوفه را احداث كرد . ديگران گفته‌اند : سائب بن اقرع و ابو الهياج اسدى ، كوفه را بنا نهادند ، عربها مىگويند : صحرا در روستا ، زبان خود را بيرون آورده است ، آنها آنچه را كه مجاور فرات بود ، ملطاط ( ساحل ) مىگفتند و آنچه را مجاور گل بود ، نجف ( جاى بلند ) مىناميدند . از حضرت على ( ع ) روايت شده كه فرمود : كوفه ، گنج ايمان و مركز اسلام و شمشير و نيزهء خداوند است كه هر كجا بخواهد مىنهد ، سوگند به خدايى كه جانم به دست اوست ، خداوند متعال ، مردم كوفه را در مشرق و مغرب يارى مىكند چنان كه در حجاز يارى كرد . حضرت مىفرمود : مرحبا به كوفه ! دشتستان معروفى است كه شتران علفخوار ما آن را مىشناسند گويند : در گذشته ، كوفهء كنونى سورستان ناميده مىشد . سلمان مىگويد : مردم كوفه ، ملتى الهى هستند و كوفه قبّة الاسلام است كه هر مسلمانى مشتاق ديدار آن مىباشد . حضرت على ( ع ) فرمود : زمانى فرا مىرسد كه هر مرد و زن با ايمانى در آن جاى مىگيرند و يا قلبشان در شوق ديدار كوفه مىتپد . عبد اللّه بن عمر مىگفت : اى مردم كوفه ! شما از خوشبخت‌ترين افراد هدايت يافته هستيد . حضرت على ( ع ) خطاب به كوفه فرمود : واى بر تو كوفه كه همسايهء تو بصره است ! گويا كوفه و بصره را مىبينم كه مانند چرم عكاظى كشيده مىشوند . خداوند متعال مرا