در السنه و افواه مشهور است كه از ابنيهء شاه [ 65 ر ] عباس صفوى است و در تواريخ همچو به نظر مىآيد كه از بناهاى شاه طهماسب صفوى باشد و در تاريخ قم مسطور است كاريزهاى آن ده بفرمودهء جم ملك است و اصل ده را گشتاسب هنگام كارزار با ارجاسب بنا نموده و در السنهء عوام در اين زمان معروف به چشمهء سليمانى است . اللّه اعلم كه از شاه سليمان صفوى باشد يا از جمشيد كه او را سليمان خوانند - مثل تخت جمشيد فارس كه تخت سليمان مىنامند . خلاصه در وسط آن باغ حوضخانه [ و ] شتر گلويى ملوكانه مشتمل بر عمارات تحتانى و فوقانى بر پا داشته و حجاريها از سنگهاى مرمر و نقاشيهاى مانى « 1 » و آزر به كار برده و در مرتبهء سيم آن استادان چربدست كامل با چوب و آهن دستى عمارت كلاه فرنگى طراز نموده كه در كمال ارتفاع جالسين آن تمام فين و كاشان و كل توابع الى درياى نمك و سياه - كوه [ را ] تماشا كنند و اصل آن حوضخانه در چهار طرف بحوضهاى سرشار و خيابانهاى مشجر باشجار سرو و چنار نگاه مىكند كه الحق آبى به آن پاكى و صفا و اشجارى به آن طراوت و سبزى [ 65 پ ] و آراستگى و سروستانى به اين نظم و پيراستگى كه هريك سر بفلك كشيده در تمام ربع مسكون ديده نشده و درهاى طرف شمالى آن گشوده شود منظر شاه نشينى كه مشرف است بدرياچهء بزرگ و آن مشرف است بخيابانى عريض و طولانى و جدولى از وسط آن خيابان روان است الى پاى عمارت سر در آن باغ . مع القصه آن باغ و آن حوضخانه از بناهاى صفويه است ، ولى از

--> ( 1 ) - اصل : بانى