محمدحسين ناصر الشريعه
413
تاريخ قم ( فارسى )
در كنار درب ورودى مدرسه ( سمت كوچه حرم ) چند اطاق مرطوب متصل به ديوار عمومى مدرسه وجود داشت كه تقريبا مخروب و از حيز انتفاع افتاده بود ، در سال گذشته به وسيلهء آقاى حاج محمد شمسا كويتى در دو طبقه و مشتمل بر 15 اتاق ، با سردر زيباى مدرسه به طرزى آبرومند بنا گرديد كه خود بر زيبائى و موقعيت مدرسه افزوده است . مدرسه حجتيه از سمت مغرب متصل است به خيابان مجاور رودخانه و جنوب آن با خيابانى كه مدرسه را از محله صفائيه جدا مىسازد - درب بزرگ مدرسه در اين خيابان قرار دارد ، ولى متأسفانه غالب اوقات بلكه هميشه بسته است . و نيز سمت مشرق مدرسه متصل به ادارهء فرهنگ قم و آموزشگاه برقعى و چاپخانه حكمت ، و شمال آن وصل به خانههاى محلهء كوچه حرم مىباشد . اطراف ايوان و سردر مسجد و قسمتى از طبقه پائين سمت شمالى مدرسه كاشىكارى شده است ، ولى متأسفانه بقيهء قسمتهاى ساختمان مدرسه جاى كاشىكارى آن خالى و اين خود تا حدى از زيبائى اين بناى مهم كاسته و مخصوصا دربها و پنجرههاى مدرسه نيازمند به رنگ كامل است تا از صورت فعلى بيرون آيد و از تأثير تابش آفتاب و برف و باران محفوظ بماند . كتيبههاى نسخ و نستعليق سردر مسجد و سنگ قبر مرحوم آيت اللّه حجت كه به طرزى ماهرانه نوشته شده خط آقاى حاج شيخ عباس مصباحزاده منجم است كه از فضلاى حوزهء علميه قم و داماد آن مرحوم مىباشد . مدرسهء آيت اللّه بروجردى اين مدرسه واقع در ضلع شرقى ميدان آستانهء حضرت معصومه عليها السّلام جنب گذر خان است و يكى از جالبترين بناهاى قم مىباشد . براى كسانى كه محل قبلى آن را ديدهاند بسيار جالب و ديدنى است . اين مدرسه ، سابقا مدرسه يك طبقه و داراى چهارده اطاق و مشهور به مدرسهء خان بود كه در سال 1123 هجرى توسط مرحوم مهديقلى خان ساخته شده است ( الذريعه جلد هفتم صفحه 153 ) . مدرسه خان در اين اواخر تقريبا از قابليت استفاده افتاده و چندان قابل سكونت نبود ، تا اين كه مرحوم آيت اللّه بروجردى تصميم به تجديد بناى آن گرفتند . قبلا اطاقهاى آن تاريك و مرطوب و از هر لحاظ وضع ناگوارى داشت ، به همينجهت آيت اللّه فقيد تصميم گرفتند آن را به صورت يكى از بهترين مدارس قم مناسب با وضع روز كه از هر حيث قابل استفاده باشد درآورند .