نخواهند رسيد ، زياده از دو روز نمىگذرد كه خداوند خون پليد هر دو را خواهد ريخت . محمد گويد : و اللّه دو روز نگذشت كه متوكل ملعون و وزيرش به جهنم و اصل شدند ! « 1 » محمد بن اسحق قمى ، وحيد بهبهانى در تعليقه از شيخ نقل كرده كه از جملهء وكلاء حضرت صاحب الامر كه به شرف رؤيت و ملاقات رسيده‌اند و معجزات آن حضرت را ديده‌اند ، محمد بن اسحق است ، ولى صاحب « منتهى المقال » در اين سخن نظر و تأمل كرده است . محمد بن اسمعيل قمى ، بن احمد بن بشير برمكى ، كه به لقب « صاحب صومعه » معروف بوده است . كنيهء وى ابو عبد اللّه ساكن قم ، و از ثقات و اهل استقامت است . كتاب‌ها دارد كه از جملهء آنهاست : كتاب « التوحيد » . اين سخن نجاشى است . و علامه مىگويد : علما را در شأن وى اختلاف است ، ابن غضائرى او را از ضعفا شمرده ، و نجاشى در شمارهء ثقات آورده ، و سخن نجاشى نزد من ارجح است . حسن بن داود نيز در رجال خود با علامه موافقت كرده ، ولى صاحب كتاب مشتركات او را به وثاقت توصيف كرده است . محمد بن بكران بن حمدان ، معروف به « نقاش قمى » است . تلعكبرى « 2 » او روايت مىكند و در سنهء سيصد و چهل و پنج ( 345 ) از وى استماع حديث كرده و از او اجازه دارد . او از مشايخ شيخ صدوق رضوان اللّه عليه نيز بوده و هرجا از او روايت مىكند و نام وى را مىبرد از كلمهء « رضى اللّه » يا « رحمه اللّه » كوتاهى نمىكند . محمد بن بندار بن عاصم ذهلى ، نجاشى و علامه گفته‌اند كنيهء وى ابو جعفر است و از ثقات و اعيان است ، و شيخ در فهرست گفته است كه او صاحب كتاب « المثالب » است ، و در مشتركات نيز او را به وثاقت ستوده است . محمد بن جعفر بن بطة مؤدب ، ابو جعفر قمى ، نجاشى و علامه گفته‌اند كه : او در قم ، كبير المنزله و به كثرت ادب و علم و فضل موصوف بوده ، ولى در امر حديث تساهل داشته و به اجازهء اسناد مىچسبانيده . نجاشى براى وى كتاب‌ها ذكر كرده از جمله كتاب الواحد ، كتاب

--> ( 1 ) - كشف الغمه ، ج 2 ، ص 394 . ( 2 ) - هارون بن موسى تلعّكبرى شيبانى متوفى به سال 385 ه از اعاظم محدثين و دانشمندان شيعه در قرن چهارم هجرى است . تلعبكرى در وثاقت و جلالت قدر و احاطه بر احاديث و اخبار بىنظير بوده ، اقوال و نظرات علمى او مورد وثوق و اعتماد قاطبه دانشمندان شيعه است . وى داراى تأليفات ارزنده‌اى است كه از جمله « الجوامع فى علوم دين » است . و نيز همعصر شيخ مفيد و از استادان شيخ طوسى و نجاشى مىباشد - « تلعكبرى » دو كلمه است « تلّ » و « عكبرى » كه محلى واقع در ده فرسخى بغداد بوده است ( د ) . [ شرح‌حالش را در جلد سوم « مفاخر اسلام » آورده‌ايم ]