مردى اديب و فاضل و طبيب است . محمد بن ابى يزيد رازى ، و بنابر نسخه‌اى محمد بن ابى زيد رازى . اصل او از قم و از اصحاب حضرت جواد عليه السّلام است . محمد بن احمد بن ابى قتادهء قمى ، على بن محمد بن حفص بن عبيد بن حميد - در خلاصه و رجال نجاشى است كه وى مكنى به ابو جعفر و از ثقات قميين ، و صدوق و عين و مولاى ثائب بن مالك اشعرى بوده است . او راست كتاب « ما يجب على العبد عند مضى الامام » . محمد بن احمد بن جعفر قمى عطار ، شيخ كشى از على بن محمد بن قتيبه ، از ابو حامد بن احمد مراغى روايت كرده كه او گفته است : ثالثى براى محمد بن احمد بن جعفر در روى زمين نيست ، و او وكيل حضرت عسكرى عليه السّلام بوده است . محمد بن احمد بن داود بن على قمى ، شيخ نجاشى و علامه گفته‌اند : كنيت وى ابو الحسن است ، و او شيخ اين طايفه و عالم ايشان و شيخ قميين در عصر خود و فقيه آنها بوده و هر دو از ابو عبد اللّه حسين بن عبيد اللّه غضائرى حكايت كرده‌اند كه او گفته است : نديدم كسى را كه در حافظه و فقاهت و معرفت به حديث مانند او باشد . وارد بغداد شد و آن‌جا را محل اقامت خود قرار داد و در آن‌جا به نشر حديث پرداخت . كتاب‌ها تصنيف كرد ، از جمله به گفتهء نجاشى : كتاب المزار ، كتاب الذخائر ، كتاب البيان عن حقيقة الصيام ، كتاب الرد على المظهر الرخصة فى المسكر ، كتاب الممدوحين و المذمومين ، كتاب الرسالة فى عمل السلطان ، كتاب العلل ، كتاب فى عمل شهر رمضان ، كتاب صلوة الفرج و ادعيتها ، كتاب السبحه ، كتاب الحديثين المختلفين ، كتاب الرد على ابن قولويه فى الصيام . و گفته‌اند كه او در سنهء 368 هجرى وفات كرد و در مقابر قريش دفن شد . « 1 » و از ابن طاوس « 2 » نيز نقل شده كه در كتاب « اقبال » او را توثيق كرده و صاحب

--> ( 1 ) - [ شرح‌حال او را در جلد سوم « مفاخر اسلام » نگاشته‌ايم ] ( 2 ) - ابن طاوس نام چند تن از دانشمندان بزرگ شيعه از يك خاندان بزرگ علمى است : نخست سيد بزرگوار رضى الدين على بن موسى بن جعفر حلى متوفى به سال 664 مؤلف كتاب‌هاى « اقبال » و « جمال الاسبوع » و « طرائف » و « كشف المحجه » و غيره ، كه از اعاظم فقهاء و محققين علماء شيعه است و در قداست نفس و تهذيب اخلاق و پارسائى ميان دانشمندان شيعه كم‌نظير است . دوم برادر وى جمال الدين احمد است كه او نيز فقيهى عاليقدر و محققى دقيق النظر ، مؤلف كتاب‌هاى « الملاذ » و « البشرى » و « نقض عثمانيهء جاحظ » و غيره است ، در كتب فقه و رجال هرگاه « ابن طاووس » گفته شود ، منظور اوست . به سال 673 رخت به جهان باقى كشيد . سوم فرزند نابغه وى غياث الدين سيد عبد الكريم ابن طاووس مؤلف كتاب « فرحة الفرى » كه از مفاخر دانشمندان شيعه محسوب است و در سال 693 به سن چهل و پنج سالگى رحلت فرمود ( د ) .