اين ثقهء جليل الشأن محل تأمل است ، و گويا نظر به همين روايت ، شيخ نجاشى از توثيق وى سكوت كرده ، و گاهى سخنى از او نقل مىكند كه استظهار مجروحيت او در نظر وى بعيد نيست ، چنان‌كه از ترجمهء على بن محمد بن شيره لائح مىشود . بعد از آن وحيد مىگويد : ظاهر آن است كه تأمل در وثاقت وى روا نباشد و شايد اين لغزشى بوده كه از او صادر شده و از آن بازگشت كرده ، چه ظاهر اين است كه مشايخ را در وثاقت و علّو شأن او تأملى نيست ، و شيوهء ايشان تكيه كردن بر قول اوست ، و از ترجمهء حسن بن سعيد اهوازى پيدا است كه وى محل اعتماد ابن نوح بلكه معتمد كل اصحاب بوده است . شيخ صدوق ( ره ) در اول « اكمال الدين » « 1 » گفته است كه : « احمد بن محمد بن عيسى با آن پايهء فضل و جلالت شأن از ابو طالب عبد اللّه بن صلت روايت مىكند ، و زندگانى كرد تا محمد بن حسن صفار وى را ادراك نمود » . صاحب « منتهى المقال » مىگويد : « پدر و جد او و عمران عم وى و ادريس بن عبد اللّه كه برادر جد اوست و بنو اعمام وى زكريا بن آدم و زكريا بن ادريس و آدم بن اسحق و غير آنها همگى از وجوه اصحاب و از اجلاء روات حديث‌اند » . در « مجالس المؤمنين » مىگويد : « احمد بن محمد بن عيسى بن عبد اللّه بن سعد بن مالك بن احوص بن سائب بن مالك بن عامر اشعرى . شيخ نجاشى « 2 » گفته است : كنيت او ابو جعفر است ، و اول كسى كه از پدران او در ولايت قم ساكن شد ، سعد بن مالك بود ، و سايب بن مالك بعد از ملازمت حضرت رسالت به كوفه مهاجرت كرد و در آن‌جا مقيم شد . و بالجمله ابو جعفر شيخ قميان و بزرگ و فقيه ايشان بود ، و او بود كه سلطان قم در امور ملكى قم به او رجوع مىنمود ، و با اين همه فضايل به شرف ملازمت حضرت امام رضا و ابو جعفر ثانى ( امام محمد تقى ) و امام حسن عسكرى عليهم السّلام رسيده بود . و او را كتب بسيار است ، از آن جمله : كتاب « توحيد » و كتاب « فضل النبى » و كتاب « متعه » و كتاب « نوادر » . اين كتاب مبوب نبود ، تا آن‌كه داود بن كوره آن را مرتب ساخت ، و كتاب « ناسخ و منسوخ » و كتاب

--> ( 1 ) - [ با تحقيق ما نام اين كتاب « كمال الدين » است . ] ( 2 ) - احمد بن على بن عباس نجاشى مؤلف كتاب معروف « رجال » از علماى جليل القدر شيعه و شاگرد نامدار « شيخ مفيد » است . رجال نجاشى مورد اعتماد كامل علماى شيعه و معتبرترين و بهترين رجال شيعه است ، به‌طورى كه همه‌جا به قول او استناد مىجويند و در غالب موارد نظريه‌اش را صائب مىدانند - نجاشى به سال 450 هجرى در نزديكى سامره به جهان باقى شتافت ( د ) .