محمدحسين ناصر الشريعه
237
تاريخ قم ( فارسى )
جايگاه آوردند و بكشتند . و سيد ابو الحسن الرضا رضى اللّه عنه به دين موضع آمدند و حسن مثله را حاضر كردند و انتفاع از او بستدند و وجوه ده رهق را بياوردند و مسجد جمكران را به چوب پوشانيدند . و سيد ابو الحسن الرضا رضى اللّه عنه زنجيرها و ميخها را به قم برد و در سراى خود گذاشت . همه بيماران و صاحب علتان مىرفتند و خود را در زنجير مىماليدند خداى تعالى شفاى عاجل مىداد و خوش مىشدند . و ابو الحسن محمد بن حيدر گويد كه به استفاضه « 1 » شنيدم كه سيد ابو الحسن رضا مدفون است در موسيان به شهر قم ، و بعد از آن فرزندى از آن وى را بيمارى نازل شد و وى در خانه شد و سر صندوق را برداشتند ، زنجيرها و ميخها را نيافتند » . * اين حكايت شريف مشتمل بر اعجاز بسيار و مطالب و فوائد بىشمار است كه از جمله آنها ديدن آن جماعت نظير بقرهء بنى اسرائيل را در بز اين امت و به جهت كثرت فائده و قلت وجود آن در كتب ، به مناسبت جزئى نقل كرديم . مخفى نماند كه مؤلف تاريخ قم شيخ فاضل حسن بن محمد بن حسن قمى است ، و او معاصر شيخ صدوق است ، و در آنجا از برادر صدوق حسين بن على بن بابويه روايت مىكند ، و اصل نسخه عربى است و در سنهء هشتصد و شصت و پنج ( 865 ) حسن بن على بن حسن بن عبد الملك قمى به امر خواجه فخر الدين ابراهيم بن الوزير الكبير خواجه عماد الدين محمود بن الصاحب خواجه شمس الدين محمد بن على الصفى آن را فارسى كرده است . علامه مجلسى در اول بحار مىفرمايد كه : « آن كتاب معتبرى است ، و ليكن ميسر نشد براى ما اصل كتاب و آنچه به دست ما آمده ترجمه اوست » ، و اين كلام محل تعجب است ، چرا كه فاضل المعى مير محمد اشرف صاحب « فضائل السادات » در عصر آن مرحوم در اصفهان بود و از نسخه عربى نقل مىكند . چنانكه در باب سابق اشاره شد ، بلكه مرحوم خلد آشيان آقا محمد على كرمانشاهى « 2 » در حواشى رجال مير مصطفى در باب اسم حسن ، نام حسن مثله را بردند و مختصر خبر سابق را از نسخه عربى نقل كردند .
--> ( 1 ) - استفاضه - شيوع . ( 2 ) - [ آقا محمد على كرمانشاهى فرزند ارشد استاد كل وحيد بهبهانى ، از مفاخر علما و فقهاى ما در نيمهء اول سدهء دوازدهم هجرى متوفى در كرمانشاه به سال 1216 ه است . مرقدش در آن شهر معروف به « قبر آقا » است . ]