محمدحسين ناصر الشريعه

231

تاريخ قم ( فارسى )

مدتى قضاى قم با ايشان مرجوع بود و در آن امر كمال حقانيت به عمل مىآورد ، و چون قضا امر خطيرى است از آن امر استعيفا نموده ، الحال به وزارت ديوان اعلى سرافراز و امداد فيض او به مظلومان مىرسد ، و گاهى متوجه نظم شده و اين ابيات از او است . . . « 1 » و چند شعرى از او نقل نموده است . مسجد جامع مسجد جامع ( جمعه ) از ابنيه قديمه است كه اصل بناء آن معلوم نيست در چه زمانى شده ، ولى تاريخ كتيبهء بالاى ايوان بزرگ كه نويسندهء آن محمد حسين الشيرازى است سال 529 هجرى مىباشد . اين مسجد ايوان و مقصورهء بسيار عالى دارد . مرحوم اعتماد السلطنه در « مرآت البلدان » مىنويسد : « آنچه از مسافران و سياحان شنيده شده در هيچ شهر و بلدى مسجدى نيست كه ايوان و مقصوره آن به اين وسعت و ارتفاع بوده باشد . » « 2 » تعمير آن در زمان مرحوم فتحعلى شاه به سال 1246 هجرى بوده ، و به سال 1248 نيز قسمتى بر آن افزوده شده است . نويسندهء كتيبه‌هاى افزوده شدهء 1248 محمد رضا الشريف القمى بوده ، و نويسنده كتيبهء ديگر 1246 محمد حسن مىباشد ، و در طرف غربى مسجد شبستان زيرزمين بزرگى ساخته شده كه خيلى خنك و مروح ، و داراى هيجده ستون است ، به غير از ستون‌هائى كه ديوار شبستان را تشكيل مىدهد ، و اين كه مرحوم اعتماد السلطنه بناى اوليه آن را به ابو الصديم اشعرى نسبت داده اشتباه است . چون مسجد ابو الصديم اشعرى چنان‌كه از تاريخ قديم قم مستفاد مىشود « 3 » نزديك كميدان و در راه ساوه و آوه بوده است ، زيرا در طرق و راه‌هاى قم مىنويسد . « دوم راه ساوه و آوه كه در آن راه مسجد جامع است ، و مسجد جامع شهر ، اول آن‌جا بوده و بعدها به اين‌جا منتقل شده است . به‌هرحال فعلا اين مسجد سمت دروازه رى در محله‌اى كه به نام او معروف است غريب افتاده ، و معلوم نيست اساسا اقامهء جماعتى هم در آن بشود و اگر يك خيابان فرعى از خيابان آذر تا جلو در بزرگ مسجد بكشند ، خيلى به جا و باعث آبادى مسجد خواهد شد .

--> ( 1 ) - تذكرهء نصرآبادى ، چاپ انتشارات اساطير ، ج 1 ، ص 110 . ( 2 ) - مرآت البلدان ، ج 4 ، ص 2030 . ( 3 ) - تاريخ قم ، ص 26 ، 36 ، 37 و 38 .