محمدحسين ناصر الشريعه
184
تاريخ قم ( فارسى )
خشتهائى است كه نادر شاه افشار در گنبد مطهر حضرت امير عليه السّلام به كار برده بود ، قدرى از آن خشتها زياد آمده بود ، نادر شاه امر نمود كه در قم به خزانهء مباركه فاطمه بسپارند . چون در خزانهء مباركه اين خشتها حاضر بود در زمان فتحعليشاه آن را در بام گلدسته به كار بردند ، قدرى هم از آن خشتها زياد آمده در خزانهء مباركه سر كار فيض آثار اكنون حاضر است . در جنب اين ماذنه ساعتى است كه مرحوم سراج الملك كار گذاشته و بسيار ساعت پر صدائى بوده و از قرارى كه شنيده شده است در يك سفرى كه ناصر الدين شاه به قم آمده ، در خانه شاهى خواب بوده و از صداى ساعت از خواب بيدار شده ، لذا حكم نمود صداى ساعت را كم كردند . * و نيز بالاى كرياس جنب مأذنه بالاخانهاى است معروف به « مشرق الشمسين » كه مدتها مرحوم شيخ بهاء الدين عاملى در آنجا سكونت داشته و تحصيل مىنموده و از قرار معلوم كتاب « مشرق الشمسين » را در آنجا تأليف نموده است . چون فوقانى مرقوم درى به طرف شمال و درى به طرف جنوب دارد و شمس ( آفتاب ) از دو طرف به آنجا مىتابد ، لذا « مشرق الشمسين » ناميده شده است ، يا اين كه چون مقابل مزار كثير الانوار واقع است مسمى به مشرق الشمسين گرديده است . شنيدهام كه تا چند سال پيش خط مرحوم شيخ هم در آن بالاخانه به ديوار بوده و در وقت تعمير بناها ملتفت نبودهاند و روى آن را با گچ سفيد نمودهاند . پوشيده نماند كه مرحوم ميرداماد و صدر المتألهين شيرازى هم مدتى در قم مقيم و تحصيل فيض نمودهاند ، چنانكه علامهء ربانى ملا محسن فيض كاشانى و ملا عبد الرزاق لاهيجانى هم مدتى مقيم قم بودهاند . « 1 » پادشاهان مدفون در قم سلاطينى كه در اطراف روضهء مطهره مدفونند يكى شاه صفى است كه از سلاطين صفويه و پسر شاه عباس كبير است . مدفن او در سمت قبله روضهء مطهره واقع بوده ، و اكنون
--> ( 1 ) - [ ماندن و بودن شيخ بهائى و ميرداماد در قم و تحصيل در آنجا را در جائى نديدهام ، ولى صدر المتألهين و دو دامادش فيض و فياض در قم بودهاند . فياض سالها تا پايان عمر ساكن قم و متولى مدرسهء آستانه بوده است . چنانكه در مقدمهء من بر كتاب مسطور گشت . ]