قم طغيان كرد و باعث خرابى شهر و مرگ جمعى گرديد . همچنين در سال 1311 يا 1312 به اندازه‌اى آب از زمين قم بالا آمد كه بسيارى از عمارات و كاروان‌سراها را از حيز انتفاع انداخت ، مخصوصا در محلهء معروف به عربستان به اندازه‌اى آب از زمين جوشيد كه تمام ساختمان‌ها و خانه‌هاى آن محل را خراب نمود ، و آثار آن خرابى هنوز در محلهء مزبور هويداست . و نيز در شب سوم خرداد 1313 شمسى آب رودخانه طغيان كرد و بسيارى از خانه‌هاى شهر نو و كوچه حرم و محلهء دروازه قلعه را خراب نمود ، چنان‌كه سابقا ذكر شد . « 1 » ايضا علامهء مجلسى در جلد 14 بحار از صادق آل محمد عليه السّلام نقل مىكند كه آن حضرت فرمود : « بر بالاى شهر قم ملكى است كه بال‌هاى خود را روى آن پهن نموده ، و هيچ گردنكشى قصد سوئى نسبت به آن ننموده ، مگر اين كه خداوند عالم او را همچون نمك آب شده از ميان ببرد ، سپس حضرت اشاره به عيسى عبد اللّه قمى نمود و فرمود : سلام خدا بر اهل قم . خدا بلاد ايشان را از باران سيراب كند و بركات خود را بر آنان نازل فرمايد و سيئات ايشان را به حسنات

--> ( 1 ) - مرحوم حاج شيخ عباس قمى نيز در « سفينة البحار » بعد از نقل روايت مزبور مىفرمايد : « منظور از جريان آب در روى زمين قم همان است كه در زمان ما واقع شد ، زيرا در ايامى كه من كودك بودم ؛ از سرداب‌ها و تنورها آب فوران كرد و در روى زمين جارى شد ، به‌طورى كه خانه‌هاى بسيار حتى يك محله به نام « عربستان » ويران شد » . ولى به نظر ما دور نيست كه منظور از « جريان آب در روى زمين قم » چاه‌هاى عميقى باشد كه در سال‌هاى اخير چندين حلقهء آن در نقاط مختلف شهر زده شده ؛ و آب آن در هر نقطه شهر در جوىها و جدول‌ها و زمين جارى و مورد استفاده اهالى قرار مىگيرد ، زيرا اولا هيچ‌گاه مانند سال‌هاى اخير كه دنيا را ظلم و بىدينى فرا گرفته است ؛ شيعيان قم انتظار فرج نداشته‌اند ، ثانيا آب جارى در اين روايت كه به مضمون‌هاى ديگر در ساير روايات هم راجع به قم آمده است ، مطلب مهمى است كه مىبايد مورد مطالعه بيشتر قرار گيرد . در روايتى كه از امير المؤمنين عليه السلام نقل مىشود و در صفحات آينده از لحاظ خوانندگان مىگذرد ، حضرت از جمله دربارهء قم مىفرمايد : چشمه آب حيات از آن شهر ظاهر مىشود و آبى كه هر كس بخورد نميرد ، از آن شهر منفجر مىشود و در روايت ديگر فرموده است : « قم موضعى است كه آبى از آن مىجوشد كه هر كس بنوشد ، از درد ايمن شود » . بنابراين مىتوان گفت چون تاكنون يكى از نواقص شهر قم كم‌آبى و تلخى طعم آن بوده است ؛ در اين روايات از پيدا شدن آب فراوان و شيرين در قم به‌طورى كه در روى زمين جارى و در اختيار عموم قرار مىگيرد با كنايات و تعبيراتى كه مطابق فكر مردم زمان‌هاى پيش هم بوده خبر داده‌اند . به‌خصوص كه حضرت امير مىفرمايد « چشمه آب منفجر مىشود » و مىدانيم كه چون مته بته چاه عميق و مخزن آب مىرسد با چه نحوى منفجر و چگونه آب با سرعت از آن مىجوشد ! ( د ) [ و شايد هم جريان آب سد 15 خرداد باشد كه در سال‌هاى اخير به جريان افتاده است . اللّه اعلم ]