حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
11
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
كرد ، و مالهآىء بسيار در آن صرف كرد ، و جوئهآىء آب بر خارج و داخل شهر روان كردانيد . و پيشتر از آن ، آن مقدار آب كه بنجشكى « 1 » بذان سيراب كردد ، در مجموع شهر قم مقدور و يافت نميشد ، و بدشخوارى و مشقّت از جاههآىء دور ، بكلفت « 2 » مىكشيدند . جون مولانا مشار اليه اين آبها را در شهر روان كردانيد ، تمامىء أهل شهر از زحمت آن خلاص يافتند ، و به سهولت و آسانى از در خانهآىء خود به قدر احتياج بر ميداشتند ، * * * ديكر از فضآئل مولانا - أدام اللّه قدرته - آنك : كتب بسيار ، و دفائن « 3 » بىشمار ، و دواوين « 4 » از انواع علوم ، و أصناف أشعار ، و فنون أخبار ، بر طلبه و أهل علم وقف فرمود ، تا مطالعهء آن مىنمودند ، و از آن فوآئد بر ميداشتند ، و نسخ بر ميداشتند و مىنوشتند ، و پيشتر ازو سآئر وزرا و ملوك ما تقدّم « 5 » ، كتب خود - جنانج ديكر جواهر و زواهر « 6 » و نقره و طلا - در خزينه مىنهادند ، و از مطالعهء آن طلبه و أهل علم محروم بودند ، تا عاقبت طعمهء أرضه « 7 » و خاك مىكشتند . و اين خصلت از بهترين ، و كزيدهترين و نيكوترين خصآئل مولاناست ، كه هيچ وزيرى و أميرى ، و ملكى و سلطانى را اين توفيق دست نداد ، و بذان راه نيافته ، هداه اللّه الى جميع الخيرات . * * *
--> ( 1 ) . بنجشك ( بكسر اول و ثالث ) ، به معنى گنجشك ، و عرب آن را عصفور خواند . « صحاح الفرس : 186 » . ( 2 ) . كلفت : سختى و رنج . ( 3 ) . كذا در أصل و بقيه نسخ ، و شايد صحيح آن دفاتر بوده باشد . ( 4 ) . جمع ديوان به معناى تدوينيافته و جمعآورى شده . ( 5 ) . ملوك ما تقدم : پادشاهان پيشين . ( 6 ) . جمع زهر ، زينت . ( 7 ) . موريانه .