« اوّل كسى كه از سادات رضويه ، كه بقم آمدند از كوفه « 1 » ، أبو جعفر محمّد بن موسى

--> هجرى أبو محمد الحسن بن احمد بن محمد بن احمد بن موسى مبرقع ( برادر نقيب علويان در قم ) را ( مصاحب و نائب و كارساز ) أبو على بن نصر قرار دادند ، آنگاه مصنّف تاريخ قم مختصرى درباره أبو على بن الحسن بن نصر ، و پيشينه خاندان او آورده ، و مىگويد : ( أبو على بن نصر بن سالم پيوسته حق‌گزارى اين خاندان كرده است ، و شرايط نصيحت بجاى آورده است ، و بصحبت او كار و شغل أبو الحسن به نظام بوده است ، و او را بهرهء تمام ، و معرفتى اوفر ، و اسباب معمارى و كشت و زرع بوده است ، و او و پدرش بدين خاندان معروف و مشهور بوده‌اند ، و چنين رسيده است به من كه جدّ او سالم از جملهء آزادكردگان أبو جعفر محمّد بن على الرضا عليه السلام ( امام جواد ) بوده است ، و در صحبت رضائيه به قم آمد ) . ( 1 ) . در تمامى منابع معتبر تبارشناسى ، نخستين كس از سادات رضائيه ، از فرزندان حضرت جواد عليه السلام را كه به قم هجرت نمود ، محمّد بن موسى بن محمّد بن على الرضا عليهما السلام دانسته‌اند ، ليكن در نسخه‌هاى تاريخ قم اين نام با اختلاف ضبط شده است ، در نسخه‌هاى متاخر تحريف شده نام او ( موسى بن محمّد بن على عليهما السلام ) آمده ، ليكن در نسخه‌هاى صحيح ( محمّد بن موسى بن محمّد بن على عليهما السلام ) مىباشد ، از آن جمله در نسخه اصل كه در اين تحقيق مورد استفاده قرار گرفته است . در نسخه اصل مالك نسخهء بنا بر اعتقاد خود كه موسى را نخستين كس مىدانسته ، و ضبط نام در نسخهء را اشتباه كاتب فرض كرده ، دو كلمه ( محمد بن ) را تراشيده ، كه با دقت مىتوان باقيمانده مركب نام ( محمّد بن ) را در جاى خالى مشاهده نمود ، آنگاه در حاشيه نسخه آورده است ( مراد موساى مبرقع است ) ، و بدين دست اندازى در نسخهء بسنده نكرده ، بلكه پيرو آن تمام مواردى كه نام ( محمّد بن موسى ) آمده ، در حاشيه نسخه به خيال خود به تصحيح آن پرداخته ، و در حاشيه با علامت‌گذارى نوشته است ( موسى بن ، صحح ) . از اين رو براى تاكيد بر صحت نسخه اصل ، و اين كه نخستين كس ( محمّد بن موسى ) مىباشد ، مىتوان به دلايل و شواهد زير استناد جست : الف . جايگزين كردن نام پدر به جاى فرزند ، و حذف نام پسر و اطلاق نام پدر ( مشهور يا غير مشهور ) بر فرزند ، از سيره‌هاى متعارف نزد عرب بوده و هست . ب . در تمامى نسخه‌هاى تاريخ قم ( اعم از صحيح و نادرست ) كنيه نخستين شخص ، أبو جعفر ذكر شده ، كه به نوشته تبارشناسان كنيه ( محمّد بن موسى ) است نه ( موسى بن محمد بن على عليهما السلام ) . ج . در نسخهء اصل تاريخ قم ، در همين باب ده بار از نخستين كس كه به قم آمده با نام ( محمّد بن