و باز دو سيده « 1 » است ، ازينجانب كه از شهر روى « 2 » بذان دارند « 3 » ، چون به زيارت فاطمه عليها السّلم ميروند « 4 » ، و اللّه اعلم . * * *

--> بقعه على بن بابويه ، و قاضى سعيد هيدجى داخل همين گورستان بوده است . قسمت بسيار كم بازماندهء اين گورستان كه اكنون ( مقبره شيخان ) خوانده مىشود مدفن گروهى از محدّثان و راويان قرون نخست و دانشمندان و فقيهان و شخصيت‌هاى روحانى دوره‌هاى بعد است ، كه در آن ميان بقعه زكريا بن آدم صحابى جليل امام هشتم ، و ميرزاى قمى فقيه و دانشمند بزرگ آغاز قرن سيزدهم ، و نيز قبر آدم بن اسحاق ، و أبو جرير زكريا بن ادريس از صحابيان امامان اهل بيت كه قبر أخير بالوحى قديم به خط ثلث زيبا مشخص است ، زيارتگاه اهالى است ) . لازم به يادآورى است ، كه تا پيش از خيابان‌كشيهاى اخير تمامى مجموعه و محوطه آستانه و حرم مطهر و قبرستان بابلان در بيرون شهر قم قرار داشت ، و بخشهاى مسكونى شهر قم عمدتا در محلات قديمى شهر ، - كه در مشرق و شمال شرقى دشت قم - و در فاصله نسبتا دورى از حرم بود ، ليكن از اين پس بتدريج شهر به سمت پيرامون حرم كشيده شد ، و محلات و ساختمانهاى نو آستانه را در بر گرفت ، بلكه بتدريج توسعه و خانه‌سازى به سمت جنوب حرم مطهر گسترش يافت . ( 1 ) . كذا در اصل ، و در نسخه چاپى : متّصل و باز است . ( 2 ) . در ديگر نسخه‌ها و چاپى : رى . ( 3 ) . به نوشته تاريخ قم بقعه حضرت فاطمه عليها السلام داراى دو در بوده است ، يكى : در برابر رودخانه در سمت غرب ، كه درى بس كوتاه و كوچك بود ، و بعدها در سال 350 هجرى فراخ و بزرگ گرديده است . و ديگرى : به سمت شمال ( زيرا شهر كهن قم در قسمتهاى شمال و شمال شرق شهر كنونى قم قرار داشته است ) ، احتمالا همين درى كه اكنون از گنبدخانه بقعه به ايوان طلا باز است ، و از نوشته تاريخ قم برمىآيد كه بقعه ابو الجنّ بيرون محدوده بقعه حضرت فاطمه ، و در برابر آن ، يعنى احتمالا در جايگاه كنونى ايوان طلا قرار داشته ، و بعدها از ميان رفته است . ( 4 ) . اين خبر را علّامه مجلسى رحمه اللّه به نقل از تاريخ قم در بحار الانوار : 50 / 323 آورده است .