زيباى اوست . « 1 » نسخه‌هاى خطى كتاب تاريخ قم : به نظر مىرسد هنگامى كه تاج الدين حسن قمّى خطيب ، در سال 806 هجرى قمرى از ترجمه كتاب قم فراغت يافت ، به دليل آشفتگى وضعيت سياسى قم ، و بركنارى خواجه ابراهيم ابن محمود صفّى ( حاكم قم ) كه پشتيبان و مشوّق او در كار ترجمه بود ، هرگز فرصت فراهم‌آوردن نسخهء پاكنويس‌شده‌اى ، كه بتواند آن را به حاكم قم تقديم كند ، يا در اختيار اهل علم قرار دهد نيافت ، و ظاهرا سياهه ترجمه او تا چند دهه از دسترس بدور بود ، از اين رو يادى و نقل قولى و يا استنساخى از نسخه اصل به خط مترجم نشده است ، عاقبت در سال 837 قمرى فرزند مؤلف همّت نموده ، و نسخهء ارزشمندى از كار ترجمه پدر فراهم آورد ، گرچه بهاء الدين حسن در پايان نسخهء خود اشاره‌اى به نسخهء دستخط پدرش ندارد ، و ادّعاى استنساخ از روى آن را نمىكند ، ليكن طبيعى است كه فرزند از نسخهء دستنويس پدر - كه اينك سالهاى پايانى عمر خود را مىگذارند - براى فراهم آوردن كتاب استفاده كرده باشد ، و شاهد بر اين گفتار ، آن است كه بهاء الدين حسن در خاتمه نسخهء دستنويس خود ، كتابت را به اشاره ( الخواجه زين الدولة و الدينا و الدين ) يعنى همان خواجه ابراهيم بن محمود صفى ، كه به تشويق او كتاب قم ترجمه شد ، و در هنگام نوشته‌شدن نسخه دوم ، بيش از سه دهه از زوال حكومت او مىگذشت دانسته . آنگاه در ادامه مىگويد : و قد وقع الفراغ من تحريره ، يوم الاثنين ، السابع و العشرين من شهر ذى حجّة الحرام ، سبع و ثلاثين و ثمانمائة هجريّه . كه نشان مىدهد او از نسخه پدر كه پايان آن با عبارات طمطراق مدح و ثنا براى تقديم

--> ( 1 ) . نگاه كنيد به : كتاب‌شناسى آثار مربوط به قم : ص 38 ، و اعيان الشيعة : 5 / 174 .