حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

463

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

شعر فتغلل لكم ما لا تغلّ لاهلها * قرى بالعراق من قفيز و درهم « 1 » و امير المؤمنين علىّ بن أبى طالب عليه السّلم مردى را بر عكبر « 2 » عامل كردانيد ، و در وقت فرستادن او را بر ظاهر ، بحضور مردم سخن درشت كفت با او ، و بپنهانى با وى كفت : « مىبايد كه در ستدن خراج از اهل اين موضع ، درازكوش و كاو نفروشى ، و نه جامهء تابستانى و زمستانى » و اين وصايت بذو ، جهت رأفت مسلمانان ، و نظر مرحمت دربارهء ايشان فرمود . و مثل اين كه ياد كرديم ، عمر بن عبد العزيز « 3 » وصيّت كرده است بعبد الحميد بن عبد الرحمن « 4 » ، بوقتى كه او را بعراقين روانه مىكردانيد . و راوى كويد كه : جون عبيد اللّه بن سليمان بن وهب « 5 » - كه وزير بود و مشرف -

--> ( 1 ) . ديوان زهير بن أبى سلمى : ص 108 . ( 2 ) . ضبط صحيح اين نام ( عكبرا ) مىباشد ، شهرى بوده است در 70 كيلومترى شمال بغداد ، و در جنوب سامراء كنونى ، كه بر ساحل شرقى رودخانه دجله قرار داشته . اين شهر تا پايان قرن هفتم هجرى برقرار بود ، ليكن پس از تغيير مسير رودخانه دجله در سال 640 ه به سمت غرب ، بتدريج از آبادانى آن كاسته شد ، و در مدت كوتاهى از ميان برفت . شيخ محمد بن محمد بن النعمان معروف به شيخ مفيد ( متوفاى 413 ه ) بزرگترين فقيه و متكلم امامى در اين شهر به دنيا آمد . ( 3 ) . عمر بن عبد العزيز بن مروان بن الحكم اموى ، هفتمين خليفه اموى ، كه از سال 99 ه لغايت 101 هجرى خليفه بود . ( 4 ) . در تمامى نسخه‌ها اين نام ( عبد الرحمن بن عبد الحميد ) ضبط شده است ! و او عبد الحميد ابن عبد الرحمن بن زيد بن الخطّاب است ، كه از طرف عمر بن عبد العزيز به ولايت كوفه منصوب شد ، و پس از سال 110 ه در حرّان درگذشت . نگاه كنيد به ( سير اعلام النبلاء : 5 / 149 ، كتاب الخراج ، أبو يوسف قاضى : ص 86 ) . ( 5 ) . ابو القاسم ، عبيد اللّه بن سليمان بن وهب بن سعيد ، از وزيران و كاتبان مشهور دوره دوم