لشكر - به صد هزار هزار درهم برسيد . و من شكايت‌نامهء ديدم و خواندم ، كه يكى از اربابان نهاوند ، از دست امير نهاوند سهلان بن فرسان الدّيلمى « 1 » ، بكتّاب و نويسندكان ركن الدّوله « 2 » رحمه اللّه فرستاده بود ، و در آن ياد كرده . پس من درين موضع از مظلمه و شكايت‌نامهء ، از خلاصهء معانىء او بر وجه اختصار « 3 » بعضى ياد كردم ، چه اختصار در سياقت و نظم ، اولى است از اطناب و اكثار « 4 » . و تكرار سخن و الفاظ بمعنىء واحد ، در مواضع احتجاج و شرح و برهان بر آن آوردن ، اوليست از ايجاز و اختصار . چنين نوشته بودند و ياد كرده ، كه : « اوّل كسى كه او را بشهنشاه نام كردند ، اردشير بن بابك « 5 » بود ، و او اوّل كسى است كه خراج بديد كرد و سنّت كردانيد ، عجم آن را مستعظم و مستكره « 6 » شمردند ، و كفتند : آنج باقى خواهد ماند بر آنج فانى خواهد شد ، وظيفه مىكردانى ، و تعيين مىنمائى . يعنى : خراج را بر بدنهآء فانيه وضع ميكنى ، زيرا كه مقاسمت عدل‌تر است ، و اوليتر

--> سكين ، أبو المثنى ، فزارى شامى است ، كه سالها والى سرتاسر عراق ( ولايت كوفه و بصره ) بود ، و چندين بار منصوب و معزول گرديد ، و عاقبت در سال 107 ه درگذشت . بعدها فرزند او يزيد بن عمر نيز به امارت و ولايت عراق رسيد . ( سير اعلام النبلاء : 4 / 562 ) ( 1 ) . ؟ ( 2 ) . الحسن بن بويه بن فناخسرو ، پادشاه آل بويه ، متوفاى سال 366 ه ( 3 ) . در نسخه اصل : « اقتصار » آمده است كه نادرست مىباشد . ( 4 ) . اطناب : ( به كسر الف ) درازگوئى . اكثار : ( به كسر الف ) زيادگوئى . ( 5 ) . اردشير بابك مشهور به اردشير بابكان ، بانى امپراتورى ساسانى ( 224 - 242 م ) ، پس از نبرد پيروزمندانه كه با اردوان چهارم اشكانى ( حدود 213 - 224 م ) در دشت هرمزدگان بكرد ، و او را كشت ، خود را در 28 آوريل سال 224 ميلادى « شاهنشاه » خواند . ( همدان‌نامه : 70 ) ( 6 ) . مستعظم : گران دانستن . مستكره : ناخوش دانستن .