خراج‌اند . ديكر كفته‌اند كه : سواد از نزديك قادسيّه « 1 » است تا اول حدّ جبل « 2 » ، و تا بحلوان نيست . و طول آن - كه بمساحت درآمده است ، و پيموده « 3 » شده - از نزديك تخوم « 4 » موصل « 5 » است ، و همچنان كشيده مىآيد از طرف آب « 6 » تا بكنار دريا ، تا آنكاه كه ببلاد عبادان برسد ؛ از جانب شرقىء دجله . و عرض آن از دامن كوه ، از زمين حلوان تا زمين عذيب . راوى كويد كه : سواد دواند :

--> ( 1 ) . قادسيه نام منطقه‌اى است در جنوب عراق ، كه امروزه اين منطقه به نام ( استان قادسيه ) نام گذارى شده است ( پيشتر به نام لواء الديوانيّه معروف بود ) ، و مركز آن شهر ديوانيه است ، كه در 90 كيلومترى جنوب شهر نجف ، و در 300 كيلومترى شمال بصره قرار دارد . در صحراى واقع در مشرق اين شهر جنگ معروف قادسيه ميان لشكريان مسلمان به فرماندهى سعد بن أبى وقاص ، و لشكريان ساسانى به فرماندهى رستم در سال 16 هجرى رخ داد ، كه به شكست ساسانيان انجاميد . ( 2 ) . در فاصله 200 كيلومترى مشرق قادسيه ، رشته كوههاى زاگرس جنوبى قرار دارد ، كه حدّ فاصل ميان دشتهاى منطقه ميانى عراق و لرستان ايران مىباشد ، اين منطقه در تقسيم بنديهاى جغرافىدانان مسلمان حدّ ( - مرز ) جبل ( - كوهستان ) بشمار مىرفته است . ( 3 ) . پيمودن : اندازه‌گيرى كردن را گويند . ( 4 ) . تخوم : جمع « تخم » به معناى حد و مرز يك سرزمين . ( 5 ) . شهر موصل مركز استان نينوى ، يكى از چند شهر بزرگ و مشهور عراق ، كه در 400 كيلومترى شمال بغداد ، و در سمت مغرب رودخانه دجله قرار دارد . اين شهر پايتخت سلسله آشوريان بوده است ، كه خرابه‌هاى آن هم‌اكنون پيرامون شهر مىباشد . در ميانه شهر و بر روى تپه‌اى بقعه حضرت يونس بن متّى عليه السلام قرار دارد . ( 6 ) . مقصود رودخانه دجله است كه از مشرق شهر موصل مىگذشته است ، از اين رو طول سواد عراق را از مغرب رودخانه دجله در ناحيه موصل ، تا شهر عبادان ( - آبادان كنونى ) كه در سمت مشرق مسير كهن دجله ( و اروند رود كنونى ) قرار داشته پيموده‌اند .