حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
422
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
خود بردارد « 1 » . و أهل حجاز « 2 » مىگويند كه : حكم زكات دارد . سئم : هر آنچ بر روى دريا بيابند ، از عنبر و لؤلؤ ؛ و در آن خلاف كردهاند : أهل عراق مىگويند كه : در آن هيچ چيز ، از خمس و غير آن ، واجب نمىشود ، و آن بمنزلت صيد است . و غير ايشان مىگويند كه : در حديث عمر بن الخطّاب آمده است : كه يعلى بن منيه « 3 »
--> احكام شرعى بيشتر بر رأى و قياس و استحسان عقلى و جز اين از ادله ظنيّه اعتماد مىكردند ، و كمتر به حديث مىپرداختند ، و بيشتر احاديث روايتشده در منابع اهل سنت را دروغ و نادرست مىدانستند . ( 1 ) . در چاپى : و چهار خمس ديگر خداوند معدن . ( 2 ) . حجاز بخشى از سرزمين عربستان است ، و در اصطلاح جغرافيايى ، نوار ساحلى كنار درياى سرخ ، از منطقه ينبع در شمال ، تا نزديكيهاى مرز يمن در جنوب را حجاز گويند ، كه در آن سه شهر مهم كهن عربستان ، يعنى مكه و مدينه و طائف ( و امروزه شهر جدّه نيز به آنها افزوده شده است ) در اين نوار قرار دارند . و اهل حجاز در اصطلاح كتابهاى فقهى ، به آن گروه از فقهاى سنى مذهب مىگويند ، كه در مدينه ساكن بوده و از ديدگاههاى فقهى متفاوتى با ديگر فقيهان سنى برخوردار بودند ، فقيه برجسته اهل حجاز در قرن دوم هجرى مالك بن أنس است كه در مدينه ساكن بود . ( 3 ) . در تمامى نسخهها و در ادب الكتاب ص : 199 با ضبط « يعلى بن منبه » آمده ، كه نادرست است ، و صحيح آن « يعلى بن منية بنت غزوان » مىباشد ، او يعلى بن اميّة بن أبى عبيدة تميمى مكّى ( همپيمان قريشيان ) است . از صحابهاى است كه در روز فتح مكه از ترس شمشير اسلام ظاهرى آوردند ، ولى كفر و نفاق همچنان در روح و جان آنان باقى بود ، چندى والى نجران و يمن گرديد ، و در جنگ جمل فعالانه شركت كرد ، و اموال فراوانى را در اين راه بذل و بخشش نمود ، و به گفته ذهبى ( أنفق اموالا جزيلة فى العسكر كما ينفق الملوك ) . چند حديث از او در منابع حديثى اهل سنت آمده است . مرگ او حدود سال 60 هجرى مىباشد ( سير اعلام النبلاء : 3 / 100 ) .